16
Κυρ, Δεκ

Η συμψαλμωδία | Του μοναχού Λ. Δρίζη

> Απόψεις

Ἡ ψαλμωδία τῆς Ἐκκλησίας, λένε οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι μία εἰκόνα τῆς ψαλμωδίας τοῦ οὐρανοῦ.

Γι᾽ αὐτὸ καὶ ὅλα μέσα στὴν Ἐκκλησία εἶναι ρυθμισμένα ἀπὸ τοὺς ἁγίους μὲ τὴν φώτισι τοῦ Θεοῦ. Δὲν μπορεῖ ὁ καθένας νὰ βάζῃ ἢ νὰ βγάζῃ κατὰ τὸ δοκοῦν. Σὲ ἐλάχιστες δευτερεύουσες μόνον περιπτώσεις ἐπαφίεται ἡ κρίσις γιὰ τὸ τί θὰ γίνῃ στὸν προεστῶτα, ὁ ὁποῖος προεξάρχει καὶ κανονίζει καὶ τὰ διάφορα ἀναφυόμενα ἑκάστοτε πρακτικὰ θέματα.

Ἡ συμμετοχὴ τῶν γυναικῶν στὴν ψαλμῳδία εἶναι ἕνα θέμα ποὺ ἤδη ἔχει κανονιστῇ ἀπὸ τοὺς ἁγίους πατέρες. Οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας (Μ. Βασίλειος, ἱ. Χρυσόστομος), συνέστησαν χοροὺς ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν γιὰ νὰ ψάλουν στὴν ἐκκλησία, ἀλλά:

α. Οἱ χοροὶ ἦταν σαφῶς διαχωρισμένοι οἱ ἄνδρες ἀπὸ τὶς γυναῖκες. Κατηγορηματικὸς σ᾽ αὐτὸ τὸ θέμα εἶνε ὁ ἅγ. Κύριλλος Ἰεροσολύμων ποὺ λέγει· «ἂς διακρίνονται τὰ πράγματα, ἄνδρες μὲ ἄνδρες καὶ γυναῖκες μὲ γυναῖκες· ἂς μὴ γίνῃ ἡ ὑπόθεσις τῆς σωτηρίας πρόφασις ἀπωλείας» (Προκατήχησις, Migne 33, 356). Μάλιστα ὁ ἅγ. Κύριλλος δὲν θέλει κἂν νὰ ἀκούγωνται στὸ κοινὸ οἱ φωνὲς τῶν γυναικῶν (ἔνθ᾽ ἀνωτ.).β. Οἱ χοροὶ αὐτοὶ ἴσχυαν ἐφ᾽ ὅσον ἔψελνε ὁλόκληρο τὸ ἐκκλησίασμα («ὑπέψαλλον κοινῇ» ὅπως λέγει ὁ ἱ. Χρυσόστομος [ΕΠΕ 18Α, 515, λόγος λστ´ στὴν Α’ πρὸς Κορ., 6]), γι᾽ αὐτὸ καὶ ἦταν πολυπληθεῖς.Ἡ Πενθέκτη Οἰκουμενικὴ Σύνοδος στὸν 70ο κανόνα της σαφῶς τονίζει ὅτι, «Δὲν ἐπιτρέπεται στὶς γυναῖκες στὸν καιρὸ τῆς θείας λειτουργίας νὰ ὁμιλοῦν· ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὸν λόγο τοῦ ἀπ. Παύλου (Α’ Κορ. 14, 34, βλ. καὶ Α’ Τιμ. 1, 12) νὰ σιωποῦν».

Ὁ Βαλσαμὼν στὴν ἑρμηνεία τοῦ Ο’ κανόνος δὲν λέγει, ὅπως ἰσχυρίζονται κάποιοι (βλ. Ἐμμ. Χανιώτη, Ἡ γυναίκα στὸ ψαλτήρι, περ. Παριανά, τ. 152, Ἰαν.-Μαρτ. 2014), ὅτι ἡ «γυνὴ οὐ κεκώλυται τῆς ψαλμωδίας». Ἀντιθέτως λέγει, ὅτι ὄχι μόνον στὸν καιρὸ τῆς λειτουργίας ἀλλὰ καὶ στὶς ἄλλες ἐκκλησιαστικὲς συνάξεις, ὀφείλουν νὰ σιωποῦν (βλ. Ράλλη - Ποτλῆ, Σύνταγμα ἱερῶν κανόνων, τ. Β’, ἐν Ἀθήνησιν, 1852, σελ. 468-469).

Ὁ μακαριστὸς καθηγητὴς Θεολογίας, Παν. Τρεμπέλας, σὲ σχετικὴ μελέτη του καταλήγει: «Συμμετοχὴ τῆς γυναίκας στὸν χορὸ γιὰ νὰ γίνεται πιὸ πλούσια καὶ πιὸ θελκτικὴ ἡ ψαλμωδία, μὲ τὴν ὁποία ἡ σαφὴς καὶ εὐκρινὴς διάκρισις τοῦ τόνου τῆς γυναικείας φωνῆς καθιστᾶ τὸ ψαλμὸ ἑλκυστικώτερον καὶ εὐπαθέστερον, εἶνε τελείως ἄγνωστη στὴν ἐκκλησιαστικὴ ἀρχαιότητα καὶ δὲν ὑπερβάλλει κανεὶς ὅταν τὴν χαρακτηρίζει ὡς καινοτομία χωρὶς προηγούμενο, ἡ ὁποία κρύπτει πολλοὺς κινδύνους καὶ μπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ σὲ πολλὰ σκάνδαλα.

Ἀλλ᾽ ἐὰν πρόκειται νὰ ψάλῃ ἡ γυναίκα σὲ ἐκκλησίασμα μόνο γυναικῶν (π.χ. σὲ γυναικεῖο μοναστήρι ἡμετ. προσθήκη) δὲν θὰ εἶχε πλέον κανένα λόγο ἡ ἀπαγόρευσι» (Τρεμπέλα, «Ἡ γυνὴ ἐν τῇ ψαλμῳδίᾳ»).Οἱ κανόνες τῆς Ἐκκλησίας δὲν ἔχουν προσωρινὴ ἀλλὰ αἰωνία δύναμι, ὅπως καὶ οἱ ἴδιοι οἱ κανόνες τὸ ἐπισημαίνουν, γιατὶ εἶνε βασισμένοι στὸν αἰώνιο λόγο τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἴδιοι οἱ κανόνες βέβαια ὁρίζουν καὶ τὰ πλαίσια τῆς οἰκονομίας καὶ τὰ ἐπιτίμια γιὰ τὴν παρανομία ποὺ ἔχουν θεραπευτικὸ χαρακτήρα. Ἀποβλέπουν δηλαδὴ στὴν ἐπαναφορὰ τοῦ ἐκτραπέντος μέλους τῆς Ἐκκλησίας στὴν ὁδὸ τῆς σωτηρίας. Αὐτὰ τὰ ἐπιτίμια μποροῦν νὰ φτάσουν καὶ σὲ ἀφορισμὸ καὶ καθαίρεσι (καὶ ὄχι μόνον γιὰ θέματα πίστεως) προσωρινὰ ἢ μόνιμα, ὅταν δὲν ὑπάρχει μετάνοια.

Γιὰ τὴν Ἐκκλησία οἱ ἱεροὶ κανόνες εἶναι ἰσόκυροι μὲ τοὺς ὅρους τῆς πίστεως τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καὶ πέρας πάσης ἀντιλογίας, ἔστω κι ἂν ἡ Πολιτεία ἔχει διαφορετικὴ γνώμη. Αὐτὸ ἀποτελεῖ παγία γνώμη ὅλων τῶν κανονολόγων διαχρονικῶς.

Ἡ Ἐκκλησία δὲν γνώρισε ποτέ στὸ παρελθὸν μικτοὺς χορούς. Αὐτὸ συνιστᾶ σαφῶς καινοτομία ποὺ ἔρχεται σὲ ἀντίθεσι μὲ τὴν ἱερὰ Παράδοσί της. Ἐὰν οἱ πατέρες λένε, ὅτι πρέπει κανεὶς καὶ τὸ ἴδιο του τὸ σῶμα νὰ τὸ σέβεται, πόσο μᾶλλον τὸ τοῦ ἄλλου. Παρατηρήσαμε στὶς τηλεοράσεις μικτοὺς χοροὺς μὲ ἄνδρες - γυναῖκες φίρδην μίγδην. Ἆραγε πρόκειται γιὰ ἀγγέλους ποὺ δὲν θὰ σκανδαλισθοῦν καὶ δὲν θὰ σκανδαλίσουν;

Ἡ τάξι τῆς Ἐκκλησίας δὲν ἔχει νὰ κάνῃ μὲ κανένα μισογυνισμό, ἀλλὰ μὲ τὴν διατήρησι τῆς τάξεως ποὺ ὁ Θεὸς ὥρισε. Ἐξ ἄλλου ἡ Ἐκκλησία εἶνε ποὺ ἀνέβασε τὴν γυναίκα ψηλά, ἐνῷ τὰ σημερινὰ κινήματα ποὺ θεωρητικὰ τὴν «ἀπελευθερώνουν», ὅλο καὶ περισσότερο τὴν ὑποδουλώνουν.

μοναχὸς Λεόντιος ΔρίζηςἹ. Μονὴ Ζ. Πηγῆς Λογγοβάρδας