Παριανές Μνήμες | Τα ζώα και ο άνθρωπος (Μέρος 1ο)

> Απόψεις

 

Τα ζώα πάντα αποτελούσαν σημείο αναφοράς. Γνωρίζοντας λοιπόν ορισμένα από τα κύρια χαρακτηριστικά κάθε ζώου, οι άνθρωποι περίγραφαν καταστάσεις, μέσα σε φράσεις και παροιμίες, δίνοντας την ερμηνεία της συμπεριφοράς.

 

Οι πιο γνωστές παροιμίες και φράσεις με ζώα, οι οποίες έχουν διασωθεί μέσα στο χρόνο και είναι δημοφιλείς ακόμη και στις μέρες μας είναι:

Αλεπού: «Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;», «Σαν γεράσει η αλεπού, γίνεται καλογριά», «Βάλανε την αλεπού να φυλάει τις κότες», «Η αλεπού εκατό χρονών τ’ αλεπουδάκι εκατόν δέκα», «Η γριά αλεπού σε παγίδα δεν πιάνεται», «Όσα δε φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια», «Είσαι εσύ μια αλεπού!».

Βόδι: «Εκεί που μας χρωστούσανε μας πήραν και το βόδι», «Βόιδι πήγε, μοσχάρι γύρισε», «Ψόφησε το βόδι μας, πάει η κολιγιά μας», «Βρήκε αγελάδα και αρμέγει», «Μην αγοράζεις πρώτα το σχοινί και μετά το βόδι», «Ταύρος σε υαλοπωλείο», «Έγινε ταύρος», «Μόσχος ο σιτευτός», «Τα ζώα μου αργά».

Γάιδαρος: «Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα», «Ήλιος και βροχή παντρεύονται οι φτωχοί, ήλιος και φεγγάρι παντρεύονται οι γάιδαροι», «Φάγαμε όλο το γαϊδούρι και μας έμεινε η ουρά», «Να πουλήσουμε το γάιδαρο, να φτιάξουμε σαμάρι», «Κάποιου χάριζαν γάιδαρο και τον κοίταγε στα δόντια», «Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα», «Δεν ξέρει να μοιράσει δύο γαϊδάρων άχυρα», «Ο πεινασμένος γάιδαρος, ξυλιές δε λογαριάζει», «Έδεσε το γάιδαρο του», «Ρωτάει το γάιδαρο, αν θέλει το σαμάρι», «Γάιδαρο σκουντάς; Πορδιές θ` ακούσεις», «Στο γάμο πάει ο γάιδαρος ή για νερό ή για ξύλα», «Όταν ψοφάει ο γάιδαρος…… (έχει ορέξεις)», «Σιγά μη στάξει η ουρά του γαϊδάρου», «Κατά φωνή κι ο γάιδαρος», «Κάλιο γαϊδουρόδενε, παρά γαϊδουρογύρευε», «Γαϊδουρινή υπομονή», «Σε ξένο άλογο αν ανέβεις γρήγορα ξεπεζεύεις», «Αντέχει σαν μουλάρι», «Γαϊδουρινό πείσμα», «Του έβαλε χαλινάρι», «Τον τραβά από το καπίστρι», «Πρέπει να τον σπιρουνίζεις», «Κατά το ζώο και το φόρτωμα».

Γάτα: «Γάτος με γάντια ποντικούς δεν πιάνει», «Τα κουκουλώνει σαν τη γάτα», «Τσακώνονται σαν το σκύλο με τη γάτα», «Όταν λείπει η γάτα, χορεύουν τα ποντίκια», «Ούτε γάτα, ούτε ζημιά», «Είσαι γάτα», «Περπατάει σαν τη γάτα», «Μάτι γάτας», «Οι γυναίκες και οι γάτες είναι για το σπίτι», «Έβγαλε νύχια σαν τη γάτα».

Γουρούνι: «Όλα τα γουρούνια την ίδια μούρη έχουνε», «Τρώει σαν το γουρούνι», «Σαν το γουρούνι μεσ’ τη λάσπη», «Έγινε σαν γουρούνι», «Γουρούνι στο σακί».

Κατσίκι, Αρνί: «Από κει που πήδησε η κατσίκα θα περάσει και το κατσικάκι», «Γελάει το παρδαλό κατσίκι», «Αρνί που βλέπει ο θεός, ο λύκος δεν το τρώει», «Σα πρόβατο πήγες», «Καλύτερα να δώσεις το μαλλί, παρά το πρόβατο», «Με τον ήλιο τα βγάζει, με τον ήλιο τα μπάζει, τι έχουν τα έρμα και ψοφάνε;», «Ξύνεται στη γκλίτσα του τσοπάνη», «Σαν αγριοκάτσικο», «Κατσικώθηκες εδώ πέρα», «Μαύρο πρόβατο».

Κότα, Κόκορας: «Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες», «Σαν την κότα πίνει το νερό, κοιτάει και τον ουρανό», «Όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει», «Έκατσε σαν την κότα», «Μας κάνει τον κόκορα», «Η γριά η κότα, έχει το ζουμί», «Κλεφτοκοτάς», «Σαράντα πέντε Γιάννηδες, ενός κοκόρου γνώση».

Λαγός: «Άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας», «Λαγός τη φτέρη κούναγε, κακό του κεφαλιού του», «Έγινε λαγός», «Του τάξε λαγούς με πετραχήλια», «Λαγοκοιμάμαι», «Κούρευε χελώνες κι άρμεγε λαγούς».

 

Πηγές: α) «Κυκλάδες» Γαϊδουράγκαθα, ποιήματα και φίδια, του Χρίστου Γεωργούση, β) Αρχείο Χριστόδουλου Μαούνη

 

Χριστόδουλος Α. Μαούνης