Ιεροψαλτηρίου ανάλεκτα (2) | Του Μ. Χανιώτη

> Απόψεις

Και πάλι με τον «παράνομο Ιούδα», Μ. Πέμπτη βράδυ, ακολουθία των Παθών. Στο αναλόγιο ο δάσκαλος, ο αξέχαστος γλυκύτατος άνθρωπος και εκλεκτός παιδαγωγός Χρήστος Αλιπράντης, συνοδευόμενος από το μικρό γιο του Ανδρέα, 4 ή 5 ετών τότε, σήμερα συνταξιούχο εκπαιδευτικό.


Ο Ανδρέας, από τη φύση του ζωηρό παιδί, μαντρισμένος στο αναλόγιο και στερημένος από το παιχνίδι του, έκανε καμώματα, που λένε, προς μεγίστη στενοχώρια του πατέρα του που κάθε λίγο του φώναζε: «Βρε κάτσε καλά γιέ μου!». Η δυσφορία του δάσκαλου, όσο περνούσε η ώρα αυξανόταν και τελικά κατέληξε σε οργή. Απηυδισμένος ο δάσκαλος πιάνει το μικρό από τα πέτα του σακακιού του και τον σηκώνει στον αέρα λέγοντάς του: «Βρε Νιούδα δυσεβή και παράνομε, ίνα τι βρε μελετάς καινά;». Μόλις τον ακούμπησε πάλι κάτω, ο μικρός φοβισμένος και κλαίγοντας έγινε καπνός, πηγαίνοντας στη μητέρα του που εκκλησιαζόταν σε άλλο σημείο του ναού.


 

Μια από τις ωραιότερες κατανυκτικές ακολουθίες της Μ. Τεσσαρακοστής είναι και το Μεγάλο Απόδειπνο που ψάλλετε από το απόγευμα της Καθαράς Δευτέρας καθημερινά μέχρι και τη Μ. Τρίτη το απόγευμα, εκτός Παρασκευής που ψάλλετε η ακολουθία των «Χαιρετισμών» και Τετάρτης του Μ. Κανόνος που ψάλλετε το Μικρό Απόδειπνο, το Σάββατο που ψάλλετε ο Αναστάσιμος Εσπερινός και τις Κυριακές το απόγευμα που ψάλλετε ο λεγόμενος Κατανυκτικός Εσπερινός. Η κατά τον γράφοντα κατανυκτικότερη ακολουθία της εκκλησίας μας.

Το Μεγάλο Απόδειπνο λοιπόν, το «Ντνάμεο» ή η «Άσπιλα» όπως το λέμε στις Λεύκες (από τον ύμνο «Κύριε των Δυνάμεων...» και την ευχή «Άσπιλε, αμόλυντε...»), που εμείς οι ψαλταράδες μονίμως το σνομπάρουμε: «Ίντα θυμητικό να πάω να πω το Ντνάμεο ή την Άσπιλα εγώ ο ψαλταράς! Θα πάω να την πω την Παρασκευή που θάναι και γεμάτη η Εκκλησία!», χωρίς εν τω μεταξύ να έχουμε εκπαιδεύσει κάποιον βοηθό ως αντικαταστάτη. Τουλάχιστον στο χωριό μας έχει γίνει καθεστώς τα απόδειπνα να ψάλλονται από ευσεβείς κυρίες. Το εξοργιστικό είναι ότι όλοι οι ψάλτες, οι πραγματικοί ψάλτες, έχουμε περάσει, ξεκινώντας την ψαλτική διακονία μας, από τις μικροακολουθίες. Ποιός ψαλταράς γνωρίζει την ακολουθία των «Προηγιασμένων;».

Μ. Τρίτη, λοιπόν, στο ψαλτήρι για το τελευταίο «Ντνάμεο», ο μακαριστός καλός και αγαθός παπά Σπύρος Αλιπράντης και ο γράφων. Λίγο πριν την απόλυση της ακολουθίας παρουσιάζεται κάποιο παιδί κρατώντας ένα μεσοκόφινο πιο μεγάλο από το μπόι του και λέει στον παπά: «Παπά πάρ’ το κοφίνι. Μου το ’δωσε η θειά η Θοδωράκαινα και μού ’πε να βάλεις μέσα το Ντνάμεο». Ο παπα-Σπύρος μισογελαστός του έκανε νόημα να περιμένει και αφού τέλειωσε το Απόδειπνο, με το «Δι’ ευχών», έδωσε πίσω το μεσοκόφινο λέγοντας στο μικρό: «Άντε δώστο πίσω στη θειά τη Θοδωράκαινα και πες της να τον φυλάξει για του χρόνου πάλι!». O Tempora o Mores!


 

Μανώλης Ι. Χανιώτης