16
Κυρ, Δεκ

Ελιά η "καλλιστέφανος" | Του Π. Δημόπουλου

> Απόψεις

Το ευλογημένο δέντρο της Ελλάδας μας. Η ιστορία του πάνω από 7.000 χρόνια πριν. Σύμβολο ειρήνης, σοφίας, γονιμότητας, ευημερίας, ευφορίας, τύχης, νίκης. Τρέφει, συντηρεί, προστατεύει, θεραπεύει, τονώνει, εμπνέει.

Ο Όμηρος, ονόμαζε την ελιά «Το υγρό χρυσάφι της διατροφής». Ο Αριστοτέλης, θεωρούσε την καλλιέργειά της «επιστήμη». Ο Ιπποκράτης, χρησιμοποιούσε το λάδι ως «φάρμακο». Φαίνεται, ότι ήρθε στην Ελλάδα από Φοίνικες εμπόρους και μεταδόθηκε στον υπόλοιπο τότε κόσμο, αφού έχουν βρεθεί αγγεία και αμφορείς, της τότε εποχής με διάφορες παραστάσεις της.

Κατά τη μυθολογία, ο Ηρακλής φύτεψε μία ελιά στον ναό της Ήρας στην αρχαία Ολυμπία, όταν ολοκλήρωσε τους 12 άθλους του. Γνωστή, ως καλλιστέφανος ελιά. Η μεγαλύτερη διάκριση για κάθε αθλητή, ο «Κότινος». Ένα στεφάνι αγριελιάς, που έπαιρναν οι αθλητές όταν διέπρεπαν σε κάποιο άθλημα. Άλλος μύθος λέει, ότι ο Ποσειδώνας και η Αθηνά αγωνίστηκαν για το ποιος θα είναι ο προστάτης της Αθήνας. Πρώτος ο Ποσειδώνας χτύπησε με την τρίαινά του τον βράχο της Ακροπόλεως και αμέσως, ξεπήδησε ένα κύμα αλμυρού νερού και σχημάτισε μια μικρή λίμνη, που ονομάστηκε «Ερεχθηίδα» θάλασσα. Μετά, ήρθε η Αθηνά, να παρουσιάσει το δώρο της και αφού φύτεψε μια ελιά επάνω στον βράχο, μεγάλωσε γρήγορα γεμάτη καρπό. Το δέντρο αυτό, έζησε και καρποφόρησε για πολλά χρόνια μετά. Ο Κέκροπας, που ήταν τότε ο βασιλιάς της Αθήνας, θεώρησε πως το δώρο της Αθηνάς ήταν χρησιμότερο από αυτό του Ποσειδώνα και έτσι της δόθηκε η κυριαρχία της πόλης. Οι Έλληνες, ήταν ο πρώτος λαός που καλλιέργησε ελιά στον ευρωπαϊκό μεσογειακό χώρο.

Ελαία (Olea). Δέντρο αειθαλές με φύλλα λογχοειδή, σκουροπράσινα στην άνω επιφάνεια και αργυροπράσινα στην κάτω. Τα άνθη της λευκά και πολύ μικρά.

Εμφανίζονται τέλος Μαΐου και ο καρπός ωριμάζει και μαζεύεται, τέλος φθινοπώρου. Ευδοκιμεί σε κλίματα εύκρατα και σε πολλές περιοχές του κόσμου. Κατάλληλες περιοχές για την καλλιέργειά της είναι οι παραθαλάσσιες.

Στο νησί μας, η ελιά αποτελεί σημαντική αγροτική δραστηριότητα και σωστό είναι η συγκομιδή του καρπού να γίνεται με τον παραδοσιακό τρόπο, με το χέρι. Δηλαδή, χτενίζουμε τα κλαδιά της με τα ειδικά χτένια, για να αποσπάται ο καρπός, αφού έχουμε στρώσει το ειδικό δίχτυ για την περισυλλογή. Σε μεγάλους ελαιώνες, συνήθως χρησιμοποιούνται μηχανήματα, (δόνησης, παλμική ή περιστροφική βέργα) που πληγώνουν όμως τα δέντρα. Πολλοί είναι οι αγρότες που στρέφονται προς αυτή την κατεύθυνση, αφού επιδοτούνται για την προμήθεια των μηχανημάτων αυτών.

Κάθε Νοέμβριο, ξεκινάει το πανηγύρι της ελιάς, ή ανάλογα με τον καιρό που έχει η κάθε περιοχή. Και η παροιμία που μάθαμε από τους παλιούς: «Νοέμβρη οργώματα κι ελιές για να μην λείπουν οι δουλειές».

Παναγιώτης Δημόπουλος