Παριανές Μνήμες | Τα έθιμα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

Πάρος

 

Όλες οι Κυριακές του Τριωδίου έχουν μία συγκεκριμένη ονομασία, γεμάτη νοήματα και μηνύματα.

Κυριακή της Ορθοδοξίας

Η Α’ Κυριακή των νηστειών, είναι η Κυριακή της Ορθοδοξίας. Γιορτάζουμε την αναστύλωση των αγίων και ιερών εικόνων από την αυτοκράτειρα του Βυζαντίου Θεοδώρα το 843 μ.Χ.

Παρά το κατανυκτικό κλίμα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, εορτάζει λαμπρά η εκκλησία μας την ανάμνηση εκείνου του θριάμβου της Ορθοδοξίας και στο τέλος της λειτουργίας ακολουθεί λαμπρή λιτανεία όλων των εικόνων. Στην Ελλάδα από Βασιλείας του Γεωργίου του Α’ καθιερώθηκε την Κυριακή της Ορθοδοξίας να προσέρχεται ο Βασιλεύς στη Μητρόπολη Αθηνών και να διαβάσει το «Σύμβολο της Πίστεως». Το αυτοκρατορικό αυτό έθιμο συνεχίζεται από τον εκάστοτε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και σε άλλες εκκλησίες πόλεων, από τους εκάστοτε δημάρχους. Κάποτε γινόταν και στην Πάρο αυτό, δηλαδή, να διαβάζει ο άρχοντας του τόπου το «Σύμβολο της Πίστεως», όπως και η περιφορά των εικόνων γινόταν σε όλη την πόλη ή μέρος αυτής.                               

Το 726 μ.Χ. ο αυτοκράτωρ Λέων ο Γ’ ο Ίσαυρος (717 – 741 μ.Χ.) αποφάσισε την απαγόρευση προσκύνησης των ιερών εικόνων, πιστεύονταν πως η χριστιανική πίστη παρέκλινε στην ειδωλολατρία. Η αυτοκρατορία χωρίστηκε σε δύο φοβερά αντιμαχόμενες ομάδες, τους εικονομάχους και τους εικονολάτρες, με φοβερές διώξεις. Μεγάλες Πατερικές μορφές ανάλαβαν να υπερασπίσουν την ορθόδοξη πίστη.

Το 727 μ.Χ. ναυτικές δυνάμεις των Κυκλάδων συμφώνησαν με τις ναυτικές δυνάμεις του Θέματος των Ελλαδικών και επαναστάτησαν εναντίον του Λέοντος Γ’ του Ισαύρου. Αρχηγός του στόλου ήταν ο Τουρμάρχης (ειδικός αξιωματικός με απευθείας επαφή με την Κωνσταντινούπολη για την άμυνα του Βυζαντίου), του Θέματος της Ελλάδος, Αγαλλιανός και αρχηγός του στόλου των Κυκλάδων, ο Επίσκοπος Πάρου, Στέφανος, ο οποίος είχε συμμετάσχει και στη Στ’ εν Τρούλλω Κωνσταντινουπόλεως Οικουμενική Σύνοδο. Στα 787 μ.Χ. συγκλήθηκε η Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία αποφάσισε την αναστύλωση των εικόνων καταδικάζοντας την Εικονομαχία.

 

Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως

Η Γ’ Κυριακή των νηστειών, είναι η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Αυτή η ημέρα είναι αφιερωμένη στον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό, το σύμβολο της πίστης μας. Ημέρα που οι πιστοί παίρνουν δύναμη να συνεχίσουν την πορεία τους, την νηστεία, που θα τους οδηγήσει στην Ανάσταση του Κυρίου. Στον Όρθρο αυτής της μέρας, ο Σταυρός περιφέρεται σε μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνηση του Σταυρού. Στην Πάρο μετά από τη δοξολογία και στο «Άγιος ο Θεός», ο ιερέας ξεκινάει από το Ιερό φέροντας επί της κεφαλής δίσκο με βιολέτες στη μέση του οποίου βρίσκεται ο σταυρός, τον οποίο περιφέρει εντός του ναού τρεις φορές και αφότου τελειώσει το τελετουργικό μοιράζονται οι βιολέτες ως ευλογία στους πιστούς. Τις βιολέτες, όπως και όλα τα λουλούδια που παίρνουμε από την εκκλησία, τα βάζουμε στο εικονοστάσι μας να ξεραθούν. Τα χρησιμοποιούμε για ξεμάτιασμα μιας και είναι αγιασμένα κι ευλογημένα.

Την παραμονή της εορτής, ενορίτες και ενορίτισσες συλλέγουν από τους κήπους τους βιολέτες για να τις φέρουν στην εκκλησία για την ημέρα αυτή, που λαϊκά λέγεται και «Κυριακή της Βιολετής».

 

Πηγές: 1. Αρχείο Μαούνη Α. Χριστόδουλου, 2. Διαδίκτυο, 3. Χρονολογικό Πανόραμα της ιστορίας της Πάρου, του Ν. Αλιπράντη.   

 

 

Χριστόδουλος  Α. Μαούνης