Σε μια συζήτηση για την ιστορία του 1821 ο Δρ. Πολιτικών Επιστημών και δημοτικός σύμβουλος Πάρου με τη Λαϊκή Συσπείρωση, Αναστάσης Γκίκας, φιλοξενήθηκε στην εκπομπή «Οι ειδήσεις… αλλιώς» με τον Νίκο Ραγκούση, στο ραδιόφωνο του ParosVoice.com.
Η Επανάσταση ως ρήξη με τον παλιό κόσμο
Ο κ. Γκίκας υποστήριξε ότι η καθιερωμένη ημερομηνία της 25ης Μαρτίου δεν αποτυπώνει το πλήρες εύρος των γεγονότων που προηγήθηκαν. Όπως είπε: «Είναι από αυτά τα αφηγήματα και τα περιεχόμενα που ήρθαν κατόπιν της Επανάστασης, να κουμπωθούν από τα πάνω, προκειμένου να περάσουν άλλα μηνύματα και άλλα νοήματα».
Ακόμη, υπογράμμισε την ανάγκη να μελετήσουμε τα αυθεντικά κείμενα των πρωταγωνιστών, όπως του Ρήγα Φεραίου και του Αδαμάντιου Κοραή, που μεταδίδουν τη δυναμική και την αισιοδοξία μιας εποχής που επιδίωκε να σπάσει «τα δεσμά της τυραννίας».
Ο κ. Γκίκας επέμεινε ότι η Επανάσταση του 1821 εντάσσεται σε ένα ευρύτερο επαναστατικό κίνημα που συντάραξε τον κόσμο στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα.
Η Αμερικανική (πόλεμος της Ανεξαρτησίας1775), η Γαλλική επανάσταση (1789), τα επαναστατικά κινήματα στην Ισπανία, την Πορτογαλία και το Βέλγιο αποτελούσαν μέρος μιας διεθνούς συνθήκης όπου «οι τροχοί της ιστορίας επιταχύνονταν προς τα μπρος, με κίνηση λαού, με ρήξεις που συντάραζαν τα θεμέλια της κοινωνίας».
Κεντρική θέση στην ανάλυσή του κατείχε η διαπίστωση ότι η επανάσταση δεν ήταν μόνο εθνική απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό, αλλά και μια βαθιά κοινωνική ρήξη. Ο κ. Γκίκας περιέγραψε την άνοδο μιας νέας κοινωνικής τάξης:
«Των εμπόρων, των καραβοκυραίων, που συνολικά ονομάζουμε αστική τάξη. Είχε αποκτήσει τεράστια οικονομική δύναμη, αλλά δεν είχε πολιτική δύναμη. Ασφυκτιούσε μέσα στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του παλιού τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας».
Αυτή η ασφυξία, όπως εξήγησε, οδήγησε στην αναζήτηση μιας επαναστατικής ρήξης με το παλιό, με συνθήματα «περισσότερης, ελευθερίας», που, αν και τελικά εξυπηρέτησαν την ίδια αυτή τάξη, κατάφεραν να συγκινήσουν και να κινητοποιήσουν ευρύτερες λαϊκές μάζες.
Οι τελευταίες, όπως επισήμανε, υπέφεραν διπλά: τόσο από τον οθωμανικό κατακτητή όσο και από «τα ντόπια γρανάζια της οθωμανικής εξουσίας», τους κοτζαμπάσηδες και τους μεγάλους γαιοκτήμονες, που σε αγαστή συνεργασία με την εκάστοτε εξουσία τους απομυζούσαν.
Σημάδια ενός κόσμου που «σαπίζει»
«Σε κάθε εποχή», ανέφερε, «έρχεται ένα σημείο όπου ο παλιός κόσμος πλέον δεν λειτουργεί. Έχει δώσει ό,τι είχε να δώσει και πλέον αρχίζει και σαπίζει».
Ως παραδείγματα αυτής της σήψης, επικαλέστηκε την ταυτόχρονη ύπαρξη ακραίου πλούτου και ακραίας φτώχειας, το παράδοξο της τεχνολογικής ανάπτυξης που συνυπήρχε με την αγωνία των πολλών για τα προς το ζην.
Ακόμη, ο κ. Γκίκας δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον κίνδυνο μιας ολικής καταστροφής, φέρνοντας το γνωστό ρητό για τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο: «Δεν ξέρω με τι μέσα θα γίνει ο τρίτος, αλλά ξέρω ότι ο τέταρτος θα γίνει με πέτρες και ξύλα», υπενθυμίζοντας ότι η τεχνολογική ανάπτυξη έχει φτάσει σε επίπεδα που απειλούν την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη.
Επίσης, ο κ. Γκίκας υπογράμμισε ότι η Επανάσταση του 1821 προσφέρει πολύτιμα μαθήματα:
Η ανάγκη γίνεται ιστορία: Οι τροχοί της ιστορίας προχωρούν μπροστά, έστω με σκαμπανεβάσματα.
Η δύναμη του λαού: Ένας λαός αποφασισμένος να διεκδικήσει το δίκαιό του περικλείει τεράστια δύναμη, ικανή να τα βάλει με αυτοκρατορίες που μοιάζουν παντοδύναμες.
Η ταξική διάσταση: «Ποτέ δεν πλέουμε όλοι στην ίδια βάρκα, ούτε τότε ούτε σήμερα», υπενθύμισε, αναφερόμενος στους κοτσαμπάσηδες που συνεργάζονταν με τον κατακτητή.
Η σύγχρονη πρόκληση
Ο διάλογος στράφηκε, στη συνέχεια, στην παρούσα πολιτική και γεωπολιτική συγκυρία, με τον κ. Ραγκούση να θέτει το ζήτημα της λογικής της «προσαρμογής» και της αποδοχής θυσιών στο βωμό της πολεμικής οικονομίας.
Ο Αν. Γκίκας ήταν κατηγορηματικός: «Δεν πρέπει να αποδεχτούμε, σε καμία περίπτωση, μια τέτοια λογική. Ούτε να συμβιβαστούμε με το ότι πρέπει να θυσιάζουμε στοιχειώδη δικαιώματα, όπως στην υγεία, στην παιδεία, στο να έχουμε μια αξιοπρεπή διαβίωση εν έτει 2026, προκειμένου να αγοράζουμε φρεγάτες».
Κατήγγειλε το αφήγημα που προσπαθεί να πείσει τους πολίτες ότι πρέπει να είναι υπερήφανοι για τη συμμετοχή της χώρας σε μακρινές επιχειρήσεις, όπως στην Ερυθρά Θάλασσα, για την προστασία πετρελαϊκών πηγών. «Δεν πρέπει να συμβιβαστούμε με τη λογική ότι το να θυσιάζονται τα παιδιά μας σε μέτωπα 2-3 χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, για να προστατεύονται οι πετρελαιοπηγές, είναι μέρος μιας κανονικότητας».
Μάλιστα, ο κ. Γκίκας προχώρησε σε μια λεπτομερή κριτική της κυβερνητικής πολιτικής, αναφερόμενος στην αποστολή οπλικών συστημάτων στην Κύπρο. Όπως επισήμανε, η κίνηση αυτή, αντί να ενισχύσει την Κυπριακή Δημοκρατία, έδωσε το πρόσχημα στην Τουρκία, σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, να μεταφέρει και εκείνη πολεμικά αεροσκάφη στο νησί, ενισχύοντας de facto τη διχοτόμηση. «Επομένως, όλο αυτό δεν συνέβαλε στο να υπερασπιστούμε τα εθνικά και κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου. Ίσα ίσα, έδωσε το πάτημα στην άλλη πλευρά», σημείωσε.
Τέλος, κλείνοντας εξέφρασε την αισιοδοξία του, βασισμένη στην ίδια την ιστορική διαδρομή του ελληνικού λαού. «Ο ελληνικός λαός έχει αποδείξει ξανά και ξανά ότι στις κρίσιμες στιγμές, όταν κρίθηκε το αν θα συνεχίσει να ζει με αλυσίδες, ό,τι μορφή κι αν είχαν, ή θα ορθώσει ανάστημα και θα πολεμήσει, προκειμένου να κατακτήσει την πραγματική του ελευθερία», ανέφερε.
