Η δημόσια συγγνώμη ενός αιρετού δεν είναι μια ασήμαντη πράξη. Αντιθέτως, στις μέρες μας όπου η πολιτική γλώσσα συχνά εξαντλείται σε υπεκφυγές και μετατοπίσεις ευθυνών, η επιλογή της ανάληψης ευθύνης, έστω και συμβολικής, μοιάζει σχεδόν αντισυμβατική.
Υπό αυτή την έννοια, η πρόσφατη δήλωση του Επάρχου Πάρου–Αντιπάρου αξίζει να αναγνωριστεί ως μια πράξη πολιτικού ήθους και προσωπικής ευαισθησίας. Η συγγνώμη του δεν ήταν απλώς τυπική αλλά εξέπεμψε έναν τόνο ανθρώπινο, που δεν περνά απαρατήρητος σε μια τοπική κοινωνία που βιώνει καθημερινά τις συνέπειες της φθοράς των υποδομών. Ωστόσο, ακριβώς επειδή τέτοιες στάσεις σπανίζουν και γι’ αυτό έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, γεννούν και υψηλότερες προσδοκίες.
Η συγγνώμη, από τη φύση της, δεν είναι το τέλος μιας διαδρομής, πρέπει να είναι η αρχή μιας ευθύνης. Και εδώ αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα δηλαδή αν μπορεί μια ειλικρινής προσωπική στάση να συνυπάρχει με μια πολιτική πρακτική που αναπαράγει τα ίδια προβλήματα που η ίδια η συγγνώμη αναγνωρίζει;
Η κατάσταση στο επαρχιακό οδικό δίκτυο της Πάρου δεν είναι ούτε καινούργια ούτε απρόβλεπτη. Οι καθυστερήσεις, οι ενστάσεις, οι προσφυγές εργολάβων και η συνακόλουθη ακινησία των έργων αποτελούν ένα γνώριμο μοτίβο της Ελληνικής διοικητικής πραγματικότητας. Πρόκειται για ένα σύστημα που συχνά παράγει αναποτελεσματικότητα και αίσθηση αδικίας.
Όταν η καθημερινότητα των πολιτών επιβαρύνεται από «προσωρινές λύσεις» που τείνουν να γίνουν μόνιμες, τότε το πρόβλημα παύει να είναι τεχνικό και γίνεται βαθιά πολιτικό. Σε αυτό το πλαίσιο, η στάση του Επάρχου μοιάζει να ισορροπεί ανάμεσα σε δύο κόσμους.
Από τη μία πλευρά, η προσωπική του τοποθέτηση φέρει τα χαρακτηριστικά μιας ηθικής ευθύνης που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί (με έναν φιλοσοφικό τόνο) σχεδόν «προτεσταντική» όπου η συνείδηση προηγείται της δικαιολογίας, και η απολογία δεν περιμένει την πλήρη ενοχή για να εκφραστεί.
Από την άλλη πλευρά, η θεσμική του θέση παραμένει ενταγμένη σε ένα σύστημα το οποίο, ακόμη κι αν δεν δημιούργησε ο ίδιος, φαίνεται να το αποδέχεται ως δεδομένο.
Εδώ ακριβώς αναδύεται ο κίνδυνος μιας «πολιτικής του Ποντίου Πιλάτου», όχι ως πρόθεση αποποίησης ευθύνης, αλλά ως πρακτική αδυναμία υπέρβασής της. Διότι το να αναγνωρίζεις το πρόβλημα χωρίς να συγκρούεσαι με τις αιτίες του, μπορεί τελικά να οδηγήσει σε μια μορφή σιωπηλής συντήρησής του. Και αυτό δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η τοπική διοίκηση διαχειρίζεται τα όρια και τις δυνατότητές της.
Η κοινωνία, ωστόσο, δεν ζητά το αδύνατο. Δεν απαιτεί από έναν αιρετό να λύσει μονομιάς παθογένειες δεκαετιών. Ζητά, όμως, κάτι πιο ουσιαστικό που είναι η συνέπεια ανάμεσα στον λόγο και στη στάση. Αν η συγγνώμη αποτελεί την ηθική αφετηρία, τότε η διεκδίκηση αλλαγών, ακόμη και σε επίπεδο θεσμικών πρακτικών, όπως το πλαίσιο των εργολαβιών και των προσφυγών, θα μπορούσε να αποτελέσει τη φυσική της συνέχεια.
Ίσως τελικά το πραγματικό διακύβευμα να μην είναι αν τα «μπαλώματα» είναι αναγκαία ή όχι στην παρούσα φάση. Είναι αν θα παραμείνουν η μοναδική απάντηση.
Γιατί η πολιτική δεν κρίνεται μόνο από τη διαχείριση του εφικτού, αλλά και από τη διεύρυνση των ορίων του. Και εκεί είναι που μια ειλικρινής συγγνώμη μπορεί να μετατραπεί από πράξη ευγένειας σε αφετηρία ουσιαστικής αλλαγής.
