Η υπόθεση που έχει ανοίξει γύρω από τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ, Γιάννη Παναγόπουλο, δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο οικονομικού ελέγχου.
Είναι ένα ακόμη κομμάτι από το παζλ που αποκαλύπτει τη βαθιά διαπλοκή ενός συγκεκριμένου τύπου συνδικαλισμού με τη διαπλοκή με τις κυβερνήσεις, το κράτος και την εργοδοσία. Του συνδικαλισμού που εδώ και δεκαετίες προωθεί τη γραμμή του λεγόμενου «κοινωνικού εταιρισμού», δηλαδή την ιδέα ότι εργάτες και εργοδότες έχουν δήθεν κοινά συμφέροντα.
Αυτή η γραμμή δεν ήταν ποτέ ουδέτερη. Ήταν πάντα ένα πολιτικό εργαλείο ενσωμάτωσης του εργατικού κινήματος. Μέσα από τον «κοινωνικό διάλογο», τις επιτροπές, τα ευρωπαϊκά προγράμματα και τη συνδιαχείριση κονδυλίων, καλλιεργήθηκε ένας μηχανισμός συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας που απομακρύνθηκε από την εργατική τάξη και πλησίασε ολοένα περισσότερο τα κέντρα εξουσίας.
Η ηγεσία της ΓΣΕΕ υπήρξε χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πορείας. Την ώρα που οι εργαζόμενοι έβλεπαν μισθούς να μειώνονται, συλλογικές συμβάσεις να διαλύονται και δικαιώματα να καταργούνται, η κορυφή του συνδικαλισμού εμφανιζόταν ως «υπεύθυνος συνομιλητής» των κυβερνήσεων και των εργοδοτικών οργανώσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις πιο αντεργατικές επιλογές των τελευταίων χρόνων συνοδεύονται από τη σιωπή ή ακόμη και τη συναίνεση της ηγεσίας της ΓΣΕΕ.
Οι αποκαλύψεις γύρω από τον Παναγόπουλο έρχονται να φωτίσουν αυτήν ακριβώς τη σαπίλα. Μετά την υπόθεση των «αμαρτωλών» προγραμμάτων κατάρτισης του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ και τις καταγγελίες για διαχείριση τεράστιων κονδυλίων, δημοσιοποιήθηκε ότι ο ίδιος φέρεται να ελέγχεται και για τη μη δήλωση περίπου 3,2 εκατομμυρίων ευρώ στις δηλώσεις πόθεν έσχες. Η έρευνα της Αρχής για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος αφορά τα έτη 2020–2025 και η δικογραφία έχει ήδη διαβιβαστεί στη Δικαιοσύνη.
Ανεξάρτητα από την τελική δικαστική εξέλιξη, το πολιτικό συμπέρασμα είναι σαφές. Όταν ο συνδικαλισμός μετατρέπεται σε διαχειριστή εκατομμυρίων ευρώ, προγραμμάτων και «κοινωνικών διαλόγων», παύει να είναι όργανο αγώνα των εργαζομένων.
Μετατρέπεται σε μηχανισμό διαμεσολάβησης ανάμεσα στην εργοδοσία και την εργατική τάξη – συχνά σε βάρος της δεύτερης.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο προκλητική, αν θυμηθεί κανείς δημόσιες δηλώσεις του ίδιου του προέδρου της ΓΣΕΕ, ο οποίος σε συνέντευξή του είχε τονίσει ότι δεν είχε λόγο να παρανομήσει, καθώς ήδη διέθετε μεγάλη περιουσία, αναφερόμενος ακόμη και σε πολυτελή στοιχεία της κατοικίας του. Την ώρα που εργάτες σκοτώνονται στους χώρους δουλειάς και χιλιάδες οικογένειες δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα, τέτοιες δηλώσεις αποκαλύπτουν το χάσμα που χωρίζει αυτή τη συνδικαλιστική ελίτ από τον κόσμο της εργασίας.
Ο λεγόμενος «κοινωνικός εταιρισμός» δεν αποτελούσε υπεράσπιση των εργαζομένων. Ήταν η ιδεολογική και πολιτική επικάλυψη μιας στρατηγικής που επιδιώκει να αφοπλίσει το εργατικό κίνημα. Να πείσει τους εργαζόμενους ότι πρέπει να συμβιβαστούν με τα συμφέροντα του κεφαλαίου στο όνομα της «εθνικής οικονομίας» και της «ανταγωνιστικότητας».
Η πραγματικότητα όμως είναι αμείλικτη. Όπου κυριάρχησε αυτό το μοντέλο συνδικαλισμού, το εργατικό κίνημα αποδυναμώθηκε και τα δικαιώματα συρρικνώθηκαν. Η υπόθεση Παναγόπουλου δεν είναι απλώς ένα προσωπικό σκάνδαλο. Είναι ο καθρέφτης ενός συνδικαλισμού που λειτούργησε ως Δούρειος Ίππος μέσα στο ίδιο το εργατικό κίνημα.
Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι αμφισβητούν αυτή τη γραμμή. Γιατί γνωρίζουν από την ίδια τους την πείρα ότι τα δικαιώματα δεν χαρίζονται μέσα σε γραφεία «κοινωνικού διαλόγου». Κατακτώνται μόνο μέσα από οργάνωση, συλλογική δράση και σύγκρουση με την πολιτική που υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου.
