Το θέμα της κλιματικής αλλαγής, της έντονης ξηρασίας σε μέρη της Μεσογείου έχει απασχολήσει έντονα και τους επιστήμονες αλλά ακόμη και την αυτοδιοίκηση, τους γεωτεχνικούς κ.ά.
Καθώς η Πάρος αναπτύσσεται ολοένα και περισσότερο σημασία έχει πως και με ποιο τρόπο θα μπορέσει να διατηρήσει ή ακόμη και να αυξήσει το φυτικό της κεφάλαιο και ταυτόχρονα θα ποτίζει λιγότερο, τη στιγμή που το νερό είναι πεπερασμένος κι ανεκτίμητος πόρος, χωρίς όμως να χάσει την αίγλη του το νησί.
Ζητήσαμε από τον Msc Νίκο Θυμάκη (φωτό), κηποτέχνη – γεωπόνο να μας δώσει μία εικόνα για το τι μπορούμε να φυτέψουμε στις αυλές σπιτιών, τουριστικών επιχειρήσεων κ.ά. που θα βελτίωνε το φυσικό περιβάλλον, προσφέροντας ψυχική ανάταση στο νησί της Πάρου ή και την Αντίπαρο. Ιδού μερικές από τις ιδέες και λύσεις, που έδωσε στη «Φωνή της Πάρου», ώστε και να έχουμε τη δροσιά και την βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος και να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε ο κήπος μας να είναι λιγότερο ενεργοβόρος, τουλάχιστον από άποψη άρδευσης.
Όπως εξηγεί, «ο περιβάλλον χώρος των κτισμάτων έχει ιδιαίτερη σημασία, είτε αυτά είναι κατοικίες, μόνιμες ή παραθεριστικές είτε είναι χώροι φιλοξενίας (ενοικιαζόμενα δωμάτια, μικρές πανσιόν κλπ) ή ακόμη και κέντρα διασκέδασης (καφετερίες, μπαρ, εστιατόρια, χώροι πολλαπλών χρήσεων κ.λπ.). Ο πρωταρχικός ρόλος του περιβάλλοντα χώρου είναι η αισθητική ανάδειξη της αρχιτεκτονικής- κάτι που λείπει γενικά από τους χώρους πρασίνου της χώρας μας- και στη συνέχεια η βιωσιμότητα».
Τα στοιχεία του παραθαλάσσιου τοπίου
Αν κάποιος ήθελε, τονίζει ο Msc Νίκος Θυμάκης, να περιγράψει με μία λέξη το παραθαλάσσιο τοπίο αυτή θα ήταν: ιδιαίτερο. Άμμος, βότσαλα, πέτρες, βράχια… Επομένως, εξηγεί, μπορούμε να «χτίσουμε» γύρω απ’ αυτούς τους βράχους, παρτέρια με κατάλληλα φυτά ή να τους μετατοπίσουμε από τη θέση τους και να τους συγκεντρώσουμε όλους μαζί ή ανά ομάδες και να κάνουμε «βραχόκηπους». Ωστόσο, αν οι πέτρες είναι σε μικρό βάθος θα εμποδίσουν τις εργασίες εγκατάστασης του κήπου, οπότε πρέπει να απομακρυνθούν (εκβραχισμός).
Η παρουσία της θάλασσας, σημειώνει, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη βιωσιμότητα των φυτικών ειδών κοντά της. Υπάρχουν, τονίζει, ορισμένα φυτά που απαιτούν να περνά υφάλμυρο νερό από τις ρίζες τους, υπεδαφίως, όπως τα φοινικοειδή σύαγρος (Syagrus rommanzofianna) και ο φοίνικας του Θεόφραστου (Phoenix theophrastii) . Επίσης, άλλα φυτά παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στην έκθεση σε θαλάσσιο μέτωπο και στα σταγονίδια της θάλασσας, όπως το λειμωνίαστρο και το αρμυρίκι.
Άλλα πάλι φυτά, όπως οι φίκοι, αν και μπορούν να ευδοκιμήσουν με υφάλμυρο νερό στις ρίζες τους. Επίσης, μερικά πρέπει να τοποθετούνται λίγο πιο μακριά από την παραλία (π.χ. 50 μέτρα απ’ την ακτογραμμή) ή να είναι σε προφυλαγμένες θέσεις, όπως η πίσω πλευρά του σπιτιού.
Ενδεικτική πρόταση φυτών προς ενίσχυση βιοποικιλότητας
Η επιλογή των φυτών που παρουσιάζονται στους πίνακες (αλλά δεν είναι τα μόνα), όπως εξηγεί ο κ. Θυμάκης, έγινε κατόπιν συνδυασμού κριτηρίων που έχουν να κάνουν με τη βιωσιμότητά τους σε περιοχές παραθαλάσσιες ή σε θαλάσσια μέτωπα ως προς το έδαφος, τη διαθεσιμότητα του νερού και τη φροντίδα. Δίνεται βαρύτητα στη διάσωση και διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσα από φυτά-επικονιαστές, με κυκλική ανθοφορία και προσέλκυση άγριας ζωής (κυρίως ορνιθοπανίδας). Φυσικά, υπάρχουν (ευτυχώς) αρκετά ακόμη και οι λίστες είναι ενδεικτικές.
Περαιτέρω έρευνα μπορεί να γίνει σε βοτανικούς κήπους της χώρας και ερευνητικά ινστιτούτα με σχετικό αντικείμενο. Είναι φυτά που, όπως τονίζει ο κ. Θυμάκης, εξυπηρετούν την αρχή πως: «Ο κήπος πρέπει να μυρίζει, να γυρίζει και να… σφυρίζει»!
Ενδεικτική είδη για τον κήπο σας
ΠΟΛΥΕΤΗ ΠΟΩΔΗ (ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΣΤΩΔΗ)*
ΕΛΙΧΡΥΣΟ (Helichrysumitalicum)
ΣΤΙΠΑ (Stipatenuifolia)
ΚΑΛΑΜΑΓΡΩΣΤΙΣ (Calamagrostis acutiflora)
ΚΡΙΤΑΜΟ (Crithmummaritimum)
ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ- ΑΨΙΝΘΟΣ(Artemisia arborescens, A. absinthium)
ΙΠΠΑΡΕΝΙΑ (Hippareniahirta)
ΦΕΛΙΤΣΙΑ (Felicia ameloides)
ΛΑΒΔΑΝΟ (Cistus criticus)
ΜΙΝΑΡΕΣ (Leonotis leonorus)
ΘΑΜΝΟΙ
ΜΥΟΠΟΡΟ (Myoporum laetum)
ΠΙΚΡΟΔΑΦΝΗ (Nerium oleander)
ΑΓΓΕΛΙΚΗ (Pittosporum tobira)
ΠΥΞΑΡΙ (Buxus sempervirens)
ΠΥΡΑΚΑΝΘΟΣ (Pyracanthuscocinea)
ΡΑΜΝΟΣ (Rhamnus alaternus)
ΣΠΑΡΤΟ (Spartiumjunceum)
ΤΕΥΚΡΙΟ (Teucrium fruticans)
ΣΧΙΝΟΣ (Pistacia lentiscus)
ΚΑΡΙΣΣΑ (Carissa macrocarpa)
ΑΛΙΜΙΑ (Atriplex halimus)
ΦΕΪΤΖΟΑ (Acca selowana)
ΜΥΡΤΙΑ (Myrtus communis)
ΚΝΕΟΡΟΥΜ (Cneorumtricoccon)
ΔΕΝΤΡΑ
ΕΛΑΙΑΓΝΟΣ (Eleagnusangustifolia)
ΚΟΥΤΣΟΥΠΙΑ (Quercissiliquastrum)
ΔΑΦΝΗ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ (Laurus nobilis)
ΨΕΥΔΟΠΙΠΕΡΙΑ (Schinus molle)
ΧΑΡΟΥΠΙΑ (Ceratonia siliqua)
ΚΥΠΑΡΙΣΣΙ(Cupressus sempervirens)
ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΑΓΡΙΕΛΙΑ(Olea europaea, Olea oleaster)
ΛΥΓΑΡΙΑ (Vitex agnus castus)
ΑΡΜΥΡΙΚΙ (Tamarix gallica, T. tetrandra)
ΣΥΚΙΑ (Ficus carica)
ΡΟΔΙΑ (Punica granatum)
ΚΟΚΟΡΕΒΥΘΙΑ (Pistacia terebinthus)
ΑΡΙΑ (Quercus ilex)
ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΦΟΙΝΙΚΑΣ (Phoenix theophrastii)
ΕΔΑΦΟΚΑΛΥΨΗ
ΚΑΡΠΟΒΡΩΤΟΣ (Carpobrotusacinaciformis)
ΛΕΙΜΩΝΙΑΣΤΡΟ(Limoniastrummonopetalum)
ΚΑΠΠΑΡΗ (Capparis spinosa)
ΜΙΓΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ/ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΑΓΡΙΟΛΟΥΛΟΥΔΩΝ (WildflowerMix)
ΠΑΧΥΦΥΤΑ
ΑΘΑΝΑΤΟ (Agaveamericana)
ΑΙΩΝΙΟ (Aeoniumarboretum)
ΑΛΟΗ (Aloe arborescens)
ΚΡΑΣΣΟΥΛΑ (Crassulasp)
ΣΕΔΟΝ (Hylotelephium telephium)
ΑΕΙΖΩΟΝ (Sempervivum sp)
ΚΑΚΤΟΙ
ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΙΑ(Opundiaficus indica)
ΑΝΑΡΡΙΧΩΜΕΝΑ
ΑΓΙΟΚΛΗΜΑ (Lonicerajaponica)
ΒΙΓΝΟΝΙΑ (Bignoniacapensis)
ΜΠΟΥΚΑΜΒΙΛΛΙΕΣ (Bougainvillea spectabilis, B. glabra)
ΡΟΛΟΓΙΑ (Passiflora cearulea, P. edulis, P. quadraqularis, P. alata)
ΓΙΑΣΕΜΙΧΙΩΤΙΚΟ (Jasminum officcinalis)
ΠΥΡΟΣΤΕΓΚΙΑ (Pyrostegia venusta)
Όσον αφορά λοιπά φοινικοειδή, ξενικά είδη και ποικιλίες χλοοταπήτων, δεν γίνεται εδώ ειδική αναφορά, αφενός γιατί γίνεται πολλές φορές λανθασμένη και υπερβολική χρήση, αφετέρου διότι απαιτείται τεχνική μελέτη και πρέπει να γίνεται η εργασία μόνο από ειδικούς.
