Του Δημ. Μ. Μπελέγρη
Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τον παγκόσμιο τουρισμό και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να αναδιαμορφώνει τα ταξιδιωτικά ρεύματα ο κ. Νότης Μαρτάκης, στέλεχος της MTC GROUP και έμπειρος παρατηρητής της τουριστικής αγοράς, φιλοξενήθηκε στην εκπομπή «Οι ειδήσεις… αλλιώς» του Νίκου Ραγκούση – Λαουτάρη στο ParosVoice.com.
Η συζήτηση ξεκίνησε μεγάλη νότα αισιοδοξίας για την Πασχαλινή περίοδο, παρά το γεγονός ότι η εορτή φέτος είναι πρώιμη.
Ο κ. Μαρτάκης επιβεβαίωσε την εκτίμηση του Parosvoice για την ανάσχεση της κίνησης λόγω του Πάσχα, αλλά έσπευσε να θέσει το πλαίσιο των νέων παγκόσμιων συνθηκών. «Είναι μια καλή ευκαιρία για να μπορούμε να δούμε την ανταπόκριση του κόσμου, ασχέτως με τα όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή», ανέφερε. Όπως υποστήριξε η Πάρος, προς το παρόν, δεν εμφανίζει ακυρώσεις, γεγονός που επιτρέπει μια συγκρατημένη αισιοδοξία.
Οι παρενέργειες του πολέμου
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο μια γεωπολιτική απειλή, αλλά έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές οικονομικές παρενέργειες.
Γι’ αυτόν τον λόγο ο κ. Μαρτάκης περιέγραψε την κατάσταση ως «διπλό χτύπημα». Από τη μια πλευρά, η αβεβαιότητα, με άγνωστη διάρκεια κι απ’ την άλλη οι οικονομικές επιπτώσεις. «Έχουν ήδη υπάρξει διάφορα καμπανάκια κινδύνου από την Παγκόσμια Τράπεζα», σημείωσε και τόνισε ότι η χώρα καλείται να προσαρμόσει την τακτική της, αξιοποιώντας ακόμα και την εμπειρία της πανδημίας, προκειμένου να διασφαλίσει το μερίδιο αγοράς που της αξίζει.
Ποιος κερδίζει και ποιος χάνει;
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης ήταν η παρουσίαση συγκεκριμένων στοιχείων για την ανακατανομή της ταξιδιωτικής ζήτησης.
Ο κ. Μαρτάκης, επικαλούμενος πρόσφατη έρευνα που δημοσιοποιήθηκε αποκάλυψε ποιοι προορισμοί φαίνεται να ευνοούνται αυτή τη στιγμή. Σύμφωνα με την έρευνα ο μεγάλος κερδισμένος είναι η Ισπανία, συγκεντρώνοντας μερίδιο περίπου 3% στη διεθνή ζήτηση. Ακολουθούν η Ιταλία με 2,62% και η Τουρκία με 2,61%, παρότι βρίσκεται πιο κοντά στο επίκεντρο των συγκρούσεων. Η Αίγυπτος, η Γαλλία, και στη συνέχεια η Ελλάδα κερδίζουν κι αυτές, αλλά με μόλις 0,75% και το Μαρόκο με 0,74%. Ο κ. Μαρτάκης σχολίασε ότι τα νούμερα αυτά του θυμίζουν την περίοδο της πανδημίας, όπου η Ελλάδα επίσης είχε μείνει πίσω στις αναζητήσεις των τουριστών.
Παράδοξο ωστόσο, αποτελεί η διαπίστωση ότι χώρες που βρίσκονται στο «μάτι του κυκλώνα», όπως οι ΗΠΑ, διατηρούν ισχυρό μερίδιο ζήτησης (3,18%), έστω και με πτώση. Η Σαουδική Αραβία κινείται επίσης σε υψηλά επίπεδα.
Το μήνυμα που εξάγει ο κ. Μαρτάκης από αυτά τα δεδομένα είναι ότι οι ταξιδιώτες δεν έχουν εγκαταλείψει πλήρως την ιδέα του ταξιδιού, ακόμα και προς περιοχές με εμπλοκή. Αυτό, όπως είπε, αποτελεί μια ευκαιρία: «Εάν εμείς μπορέσουμε, όπως κάναμε στην περίοδο της πανδημίας, να διατηρήσουμε “ζεστές” τις αγορές, ίσως μπορέσουμε να βελτιώσουμε το μερίδιό μας». Σε αυτό το πλαίσιο, ανέφερε το παράδειγμα της Μαγιόρκα, η οποία ήδη κάνει επιθετικό μάρκετινγκ για να προσελκύσει τουρίστες που προορίζονταν για το Ντουμπάι.
Με βάση τα παραπάνω, διατύπωσε μία πρόταση για την εθνική τουριστική στρατηγική. «Εμείς στην Ελλάδα, πρέπει να έχουμε δύο δρόμους. Δηλαδή, να δοθούν κίνητρα επιλεξιμότητας και κίνητρα βιωσιμότητας. Το πρώτο κίνητρο αφορά στην ανάδειξη της Ελλάδας ως ασφαλούς προορισμού, μακριά από το πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το δεύτερο, και εξίσου κρίσιμο, αφορά στη στήριξη των επιχειρήσεων. Η συμπίεση του λειτουργικού κόστους είναι τεράστια και απειλεί όχι μόνο την επιβίωση των τουριστικών επιχειρήσεων, αλλά και την ποιότητα των υπηρεσιών. Η ποιότητα των υπηρεσιών στην Ελλάδα αποτελεί ένα συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στους ανταγωνιστές», υπογράμμισε.
Η ανησυχία για το Ταμείο Ανθεκτικότητας
Μέσα σ’ αυτό το δυσμενές οικονομικό κλίμα, ο κ. Μαρτάκης μετέφερε μια πληροφορία, που αφορά άμεσα τη ρευστότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλέστηκε, το Ταμείο Ανθεκτικότητας, το οποίο αναμενόταν να λειτουργήσει έως τα τέλη Αυγούστου, ενδέχεται να κλείσει στα τέλη Μαΐου. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα αφήσει εκτός ένα μεγάλο κομμάτι των επιχειρήσεων που το έχουν ανάγκη, ακριβώς στην καρδιά της τουριστικής περιόδου.
Το Μεταφορικό Κόστος
Η συζήτηση με τον κ. Μαρτάκη επανήλθε στο μείζον θέμα των μεταφορών και την εκτόξευση των τιμών των εισιτηρίων.
Ο κ. Μαρτάκης είπε: «Το αεροπορικό κόστος είναι πάνω από το μισό του προϋπολογισμού των ταξιδιών. Αν κάποιος ξεκινάει με 1000 ευρώ στην τσέπη και τα μισά «φύγουν» στο αεροπορικό εισιτήριο, το υπόλοιπο χρήμα μοιράζεται στη διαμονή και στην εστίαση. Άρα την πληρώνει ο προορισμός».
Ο ίδιος επανέφερε μια πρόταση που είχε κάνει και στο παρελθόν: Την κρατική παρέμβαση για τη μείωση των τελών προσγείωσης (landing fees), τουλάχιστον στα αεροδρόμια που δεν διαχειρίζεται ιδιωτική εταιρεία, όπως η Fraport. Ακόμα, προβληματισμό εξέφρασε και για τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, τα οποία βρίσκονται ήδη σε υψηλά επίπεδα και θα δεχθούν νέες πιέσεις από την τιμή του πετρελαίου.
Η Πάρος
Ο κ. Μαρτάκης αναφέρθηκε στη δυναμική παρουσία της Πάρου στην έκθεση στο Ζάππειο τον περασμένο Δεκέμβριο, όπου πραγματοποιήθηκε ένας «διπλωματικός μαραθώνιος» όπως υποστήριξε. Πέρα από τις επαφές με tour operators, το νησί άνοιξε ένα σημαντικό παράθυρο στη διπλωματική κοινότητα, με συναντήσεις με τον πρέσβη της Ουγγαρίας, τον εμπορικό ακόλουθο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Αζερμπαϊτζάν και ιδιαίτερα με την πρεσβεία του Καναδά. Οι επαφές αυτές διατηρούνται «ζεστές» και έχουν ήδη οδηγήσει σε υποδείξεις ταξιδιωτικών πρακτόρων και δημοσιογράφων.
Παράλληλα, με τη βοήθεια των ελληνικών πρεσβειών, η Πάρος επιχειρεί να προσεγγίσει μακρινές αγορές, λιγότερο εκτεθειμένες στην οικονομική κρίση, όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή και η Ινδία. Η στόχευση είναι στρατηγική: Οι ταξιδιώτες από αυτές τις χώρες πραγματοποιούν ταξίδια μεγάλης διάρκειας και υψηλότερης δαπάνης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην προσέλκυση κινηματογραφικών παραγωγών (film tourism), μια στρατηγική που ήδη αποδίδει καρπούς. Το επιτυχημένο παράδειγμα της σειράς «Maestro» έχει ήδη αποδείξει τη θετική επίδραση της εικόνας του νησιού στη μικρή οθόνη. Για το σκοπό αυτό, ο κ. Μαρτάκης προγραμματίζει ταξίδι στο Λονδίνο την 1η Απριλίου, με ραντεβού στα γραφεία του ΕΟΤ για να συζητήσει την περαιτέρω προβολή αυτής της δυναμικής.
Το στοίχημα
Σχετικά με την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και διατήρησης της παραδοσιακής ταυτότητας, ο κ. Μαρτάκης υποστήριξε ότι η Πάρος περιλαμβάνεται στους προορισμούς βιώσιμου τουρισμού (sustainable tourism), σε μια ειδική σελίδα του ΕΟΤ, ανάμεσα σε λίγους στην Ελλάδα. Αυτό το γεγονός, όπως εξήγησε, έχει μεγάλη βαρύτητα στο εξωτερικό, καθώς οι σύγχρονοι ταξιδιώτες αποφεύγουν προορισμούς που «μεταβάλλουν το χώμα σε τσιμέντο» και αναζητούν την αυθεντικότητα του κυκλαδίτικου τοπίου.
Τέλος, η συζήτηση κατέληξε στη σύνδεση του τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα του νησιού μας. Ο κ. Μαρτάκης εξήρε τις πρωτοβουλίες της Ένωσης Ξενοδόχων και του Έπαρχου κ. Πετρόπουλου προς αυτήν την κατεύθυνση, θυμίζοντας τη μάχη που είχε δοθεί παλιότερα για το ελληνικό πρωινό, όπου πολλές επιχειρήσεις προτιμούσαν φθηνότερα εισαγόμενα προϊόντα. Η γεύση, όπως είπε, είναι η πιο δυνατή ανάμνηση που παίρνει μαζί του ο επισκέπτης. «Είναι αυτό που τον κρατάει για να θυμάται τον προορισμό και για να τον ξαναφέρει πίσω», κατέληξε ο κ. Μαρτάκης.
Οι ντόπιοι επιχειρηματίες
Ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Πάρου-Αντιπάρου, Δημοσθένης Λεοντής, φιλοξενήθηκε κι αυτός για το ίδιο θέμα, στην εκπομπή του ParosVoice.com την επόμενη ημέρα και μίλησε για τον τουρισμό στο νησί μας λίγες μέρες πριν την έναρξη της νέας σεζόν.
Ο κ. Λεοντής ξεκίνησε την τοποθέτησή του αναφερόμενος στη δυναμική που παραδοσιακά καθιστά την Πάρο έναν προνομιακό και περιζήτητο προορισμό για ταξιδιώτες απ’ όλο τον πλανήτη. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, τα πρώτα μηνύματα της χρονιάς ήταν ιδιαίτερα θετικά. «Υπήρχε μια σημαντική αύξηση στις προκρατήσεις για όλα τα νησιά των Κυκλάδων, όχι μόνο για την Πάρο, γεγονός που τροφοδοτούσε έντονη αισιοδοξία για μια δυνατή σεζόν», σημείωσε. Ωστόσο, αυτή η εικόνα άλλαξε ριζικά τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Η έναρξη των εχθροπραξιών επέφερε μια στασιμότητα.
Σύμφωνα με τον κ. Λεοντή, η συγκριτική εικόνα με την αντίστοιχη περσινή περίοδο είναι αποκαλυπτική. «Την ίδια περίοδο πέρυσι, ένα ξενοδοχείο δεχόταν καθημερινά 20 με 30 νέες κρατήσεις για όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Πλέον, ο αριθμός αυτός έχει συρρικνωθεί σε μόλις 2 με 3 κρατήσεις ημερησίως».
Η ακρίβεια
Το ζήτημα που προβληματίζει περισσότερο τους επαγγελματίες του τουρισμού είναι η αλματώδης αύξηση του λειτουργικού κόστους.
Ο πόλεμος έχει εκτοξεύσει τις τιμές των καυσίμων, με άμεσο αντίκτυπο στα αεροπορικά και ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με το ήδη υψηλό κόστος των πρώτων υλών και της ενέργειας, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο σύμφωνα με τον κ. Λεοντή, που κάλεσε την πολιτεία να αναλάβει δράση.
Συμπλήρωσε ότι τα αυξημένα μεταφορικά έξοδα θα λειτουργήσουν ανασταλτικά και στην τοπική οικονομία. «Εάν ο επισκέπτης έχει δώσει το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του στη μετακίνηση, θα περιορίσει την κατανάλωση σε εστίαση, ψώνια και λοιπές υπηρεσίες», εξήγησε, προβλέποντας έναν περιορισμό της τοπικής καταναλωτικής δαπάνης.
Οι παθογένειες του κλάδου
Πέρα από τη συγκυρία με τον πόλεμο και την ακρίβεια, ο κ. Λεοντής αναφέρθηκε και σ’ άλλα προβλήματα που ταλανίζουν τον κλάδο.
Τα υπέρογκα λειτουργικά έξοδα, όπως το Τέλος Κλιματικής Αλλαγής, το οποίο χαρακτήρισε ιδιαίτερα επιβαρυντικό για τα μικρά ξενοδοχεία, αποτελούν μόνιμη πηγή προβληματισμού. Πρόσθεσε επίσης, το ζήτημα των προμηθειών, όπου η ακρίβεια έχει εκτοξεύσει το κόστος σε νέα επίπεδα, με τις τιμές λιανικής στα νησιά να είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες των αθηναϊκών σούπερ μάρκετ. Ο ίδιος αναφέρθηκε στα προβλήματα του εργασιακού κόστους και στις δυσκολίες των ωραρίων.
Οι 3000 άδειες
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μια ακόμη «βόμβα» που έχει τοποθετηθεί στα θεμέλια της τουριστικής αγοράς: Οι νέες άδειες. Σύμφωνα με τον κ. Λεοντή, στο νησί υπάρχουν περίπου 3.000 νέες άδειες για ξενοδοχεία και καταλύματα που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία. Αυτό, όπως εξήγησε, θα οδηγήσει σε υπερπροσφορά δωματίων, με αποτέλεσμα να ενταθεί ο ανταγωνισμός και να σημειωθεί πτώση των τιμών.
«Ο ένας θα κάνει προσφορά, ο άλλος θα κάνει προσφορά, για να είναι πιο ανταγωνιστικός, και θα βγάζουμε από μόνοι μας τα μάτια μας», προειδοποίησε…
