«Να εφαρμοστεί ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για όλη τη χώρα». Αυτή τη φράση – κλειδί την άκουσα ξανά την περασμένη εβδομάδα να λέγεται στη Βουλή από τα χείλη ενός γνωστού επιστήμονα, ο οποίος πρότεινε σε βουλευτές αγροτικές πολιτικές.
Αν δεν είχα ζήσει σε νησιά ή εάν δεν είχα μισή νησιώτικη καταγωγή, πιθανόν να μην έβρισκα ψεγάδι στην ομιλία του. Τα μέτρα, που πρότεινε, θεμιτά για την ηπειρωτική Ελλάδα αγνοούσαν σε μεγάλο βαθμό τη σκληρή πραγματικότητα των παραγωγών των νησιών.
Η νησιωτικότητα αποτελεί ένα φυσικό πλεονέκτημα αλλά έχει και σημαντικούς περιορισμούς. Αυτό το παραδέχονται όλοι οι Θεσμοί, ανεξαρτήτως αν την περίοδο της οικονομικής κρίσης, οι Ευρωπαίοι δανειστές και το ΔΝΤ πίεσαν αφόρητα και τα νησιά. Τα οριζόντια μέτρα για την Ελλάδα είναι προβληματικά. Κι εδώ πρέπει να διευκρινιστεί πως όλα τα νησιά δεν έχουν τα ίδια προβλήματα. Ακόμη και η Πάρος με τη Νάξο, που είναι τόσο κοντά, δεν έχουν το ίδιο μέγεθος, έδαφος, μικροκλίμα. Είναι ίδια η Σαντορίνη με την Πάρο, όταν η πρώτη δέχεται πολλαπλάσιο αριθμό τουριστών;
Ένας νησιώτης κτηνοτρόφος δεν μπορεί να μετακινήσει τα ζώα του, όποτε να’ ναι ακόμη και για σφαγή. Φανταστείτε να έχει κακοκαιρία και ρήτρες… Ή να μην πιάσει το πλοίο με τα ζώα λιμάνι και να δέσει κάβους σε άλλο νησιωτικό προορισμό!
Μελισσοκόμοι, τονίζουν, πως δυσκολεύονται με τους κανονισμούς για τα πλοία, ακόμη και να μεταφέρουν κυψέλες. Στη διαδρομή ελλοχεύει ο κίνδυνος να χάσουν ολότελα τα μελίσσια, διότι αναπτύσσονται υψηλές θερμοκρασίες. Μπορεί ένα νησί με 200 κατοίκους να διαθέτει σφαγείο; Τι θα «κόβει» τον υπόλοιπο καιρό το σφαγείο, για να είναι βιώσιμο;
Τα τελευταία χρόνια έγινε πολύς λόγος για τη θεσμοθέτηση κτηνοτροφικών πάρκων. Καταπληκτική ιδέα για μείωση κόστους παραγωγής κ.ά. Ποιος κτηνοτρόφος δε θα ήθελε να υπάρχει εύκολη παροχή νερού στη μονάδα; Ή να σταματήσει να είναι σε μόνιμη κόντρα με τα δασαρχεία και τους γείτονες, που δεν αντέχουν τις οσμές ορισμένων στάβλων. Κανείς.
Κάποιοι παλιοί κτηνοτρόφοι φώναζαν εναντίον του μέτρου. Γιατί γνώριζαν, πως όταν, κάποτε εφαρμόστηκε, ένα κοπάδι κόλλησε μία ασθένεια, η οποία μεταδόθηκε αστραπιαία στα γειτονικά. Η φιλόδοξη ιδέα εγκαταλείφθηκε.
Η γνώση είναι πάντα δύναμη αλλά και η εμπειρία είναι σημαντική και σώζει. Γι’ αυτό και όταν η επιστήμη εισηγείται κάτι, δεν μπορεί να μην σκέφτεται τον παράγοντα νησιωτικότητα. Τα παραδείγματα επιστημονικών λαθών δεν αφορούν φυσικά μόνο τη νησιωτική Ελλάδα. Η πρόσφατη μελέτη ξένων, που πρότειναν δενδροκαλλιέργειες στον κάμπο της Λάρισας, μετά τον «Daniel», ήταν εκτός τόπου και χρόνου.
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ποσοτικά κυρίως δεδομένα. Αλλά, όταν αγνοούν κοινωνικούς ή τοπικούς παράγοντες, που είναι σημαντικές μεταβλητές, αδυνατούν να συλλάβουν τη μεγάλη εικόνα. Και οι ασκήσεις επί χάρτου σε πολιτικές, χωρίς να ληφθούν υπόψη, αντικειμενικά, κοινωνικά, τοπικά και νησιωτικά κριτήρια, είναι καταδικασμένες να αποτύχουν.
