Την ποσοτική και ποιοτική κατάσταση των υπόγειων υδάτων της χώρας καταγράφει η Έκθεση Αποτελεσμάτων 2025 του έργου «Δίκτυο Παρακολούθησης Υπόγειων Νερών Ελλάδας», που ολοκλήρωσε η Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ).
Η εικόνα που προκύπτει αναδεικνύει τις επιπτώσεις της παρατεταμένης ανομβρίας στα αποθέματα υπόγειου νερού, ιδιαίτερα στο ανατολικό τμήμα της χώρας, καθώς και τις πιέσεις που ασκούνται στην ποιότητα των υδάτων από τη νιτρορύπανση, τη θαλάσσια διείσδυση και άλλους ανθρωπογενείς παράγοντες.
Το εθνικό δίκτυο περιλαμβάνει 2.074 σταθμούς ελέγχου, όπως γεωτρήσεις, πηγές και φρέατα, μέσω των οποίων παρακολουθούνται 588 Υπόγεια Υδατικά Συστήματα σε ολόκληρη τη χώρα.
Κατά τη διάρκεια του 2025 πραγματοποιήθηκαν τέσσερις περίοδοι μετρήσεων, στο πλαίσιο των οποίων έγιναν:
- 4.200 ποσοτικές μετρήσεις πεδίου
- 4.850 φυσικοχημικές μετρήσεις
- 4.650 εργαστηριακές αναλύσεις κύριων ιόντων, σε δέκα παραμέτρους
- 1.700 αναλύσεις ιχνοστοιχείων, επίσης σε δέκα παραμέτρους
- 160 αναλύσεις για φυτοφάρμακα και διαλύτες, σε τριάντα παραμέτρους.
Στην υλοποίηση του έργου συμμετείχαν 48 γεωλόγοι και τεχνικοί και 8 χημικοί/χημικοί μηχανικοί, ενώ συγκροτήθηκαν συνολικά 20 συνεργεία πεδίου. Η έκθεση αποτελεί αποτέλεσμα συστηματικής εργασίας επιστημονικού, τεχνικού και διοικητικού προσωπικού και βασίζεται σε μετρήσεις πεδίου, δειγματοληψίες, εργαστηριακές αναλύσεις και επιστημονική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Η εικόνα του δικτύου το 2025
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που αποτυπώνονται στους χάρτες της έκθεσης, ως προς την ποσοτική κατάσταση, το 58,3% των σταθμών κατατάσσεται σε καλή κατάσταση, το 28,4% σε κακή, ενώ για το 13,3% η κατάσταση χαρακτηρίζεται άγνωστη.
Ως προς την ποιοτική κατάσταση, το 53,9% των σταθμών κατατάσσεται σε καλή κατάσταση και το 28,6% σε κακή, ενώ στο 11,6% καταγράφονται υπερβάσεις που αποδίδονται σε φυσικά αίτια και για το 5,9% η κατάσταση χαρακτηρίζεται άγνωστη.
Οι επιπτώσεις της παρατεταμένης ανομβρίας
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης, το 2025 εντάσσεται σε μια περίοδο τεσσάρων έως πέντε ετών ανομβρίας, με σημαντικές επιπτώσεις στα αποθέματα υπόγειου νερού, ιδιαίτερα στο ανατολικό τμήμα της χώρας.
Οι επιπτώσεις καταγράφονται ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, την Ανατολική Πελοπόννησο, την Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου, τη Θράκη, την Ανατολική Στερεά Ελλάδα και τη Μακεδονία. Παράλληλα, οι λανθασμένες πρακτικές και οι ανθρωπογενείς πιέσεις επιτείνουν τα προβλήματα αποθεμάτων και επάρκειας, καθώς οι αντλήσεις υπερβαίνουν τον ετήσιο ρυθμό αναπλήρωσης των Υπόγειων Υδατικών Συστημάτων.
Οι βασικές ποιοτικές πιέσεις
Στο μέτωπο της ποιότητας των υπόγειων υδάτων, τα κυριότερα προβλήματα που εντοπίζονται αφορούν:
- Τη νιτρορύπανση στις αγροτικές περιοχές
- Τη θαλάσσια διείσδυση στους παράκτιους υδροφορείς, η οποία προκαλείται από την εντατική άντληση και συνδέεται με τη μείωση των αποθεμάτων λόγω ανομβρίας
- Την ανθρωπογενούς προέλευσης ποιοτική επιβάρυνση από ιχνοστοιχεία ή/και οργανικές ενώσεις στην Αττική, την Ανατολική Στερεά Ελλάδα, τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία.
Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις οι υπερβάσεις των παραμετρικών τιμών σχετίζονται με το γεωλογικό υπόβαθρο των εξεταζόμενων περιοχών, κυρίως στη Μακεδονία.
Το έργο «Δίκτυο Παρακολούθησης Υπόγειων Νερών Ελλάδας» εντάσσεται στο Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης Υδάτων και αποτελεί υποχρέωση της χώρας στο πλαίσιο εφαρμογής της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ.
Μέσα από τη συστηματική συλλογή, παρακολούθηση και επιστημονική αξιολόγηση των δεδομένων, η ΕΑΓΜΕ, υπό την επίβλεψη του προϊσταμένου του τμήματος Υδρογεωλογίας και Υδρολογίας της Διεύθυνσης Υδατικών Πόρων και Γεωθερμίας της ΕΑΓΜΕ, Κ. Βασίλειου Ζόραπα, συμβάλλει στην τεκμηριωμένη καταγραφή της κατάστασης των υπόγειων υδάτων της χώρας και στην παροχή της αναγκαίας επιστημονικής γνώσης για την προστασία και την ορθολογική διαχείριση ενός κρίσιμου φυσικού πόρου.
Γιάννης Μακρογιαννέλης
