Καθώς η δικαστική διαδικασία για το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, το οποίο συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία και στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, συνεχίζεται υπό συνθήκες έντονης κοινωνικής και πολιτικής πίεσης, η φωνή των συγγενών των θυμάτων παραμένει η πιο ισχυρή και ταυτόχρονα η πιο τραγική μαρτυρία της αδικίας.
Σε μια εκτενή τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε στο ParosVoice.com και στην εκπομπή «Οι ειδήσεις… αλλιώς» με τον κ. Νίκο Ραγκούση, η κ. Ελένη Βασάρα, μητέρα της αδικοχαμένης Αγάπης, άνοιξε την καρδιά της και περιέγραψε με οδυνηρή λεπτομέρεια την καθημερινή της μάχη για την απονομή δικαιοσύνης, τις αποκαλύψεις γύρω από τις εγκληματικές ευθύνες και παραλείψεις, αλλά και τις σκοτεινές πτυχές της υπόθεσης που παραμένουν αναπάντητες.
Η συζήτηση ξεκίνησε με τον κ. Ραγκούση να θέτει το πλαίσιο της διαχρονικής προσπάθειας των συγγενών, υπογραμμίζοντας ότι σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την τραγωδία, τα συστημικά μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν να αποφεύγουν ή να παραποιούν την αλήθεια, ενώ πάρα πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Ο κ. Ραγκούσης χαρακτήρισε την προσπάθεια των συγγενών να φέρουν στοιχεία στη δικαιοσύνη ως «ηρωική», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται να σταματήσουν μέχρι να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι.
Από την πλευρά της, η κ. Βασάρα ευχαρίστησε το ParosVoice.com για τη διάθεση να ακουστεί η φωνή των θυμάτων, μακριά από λογοκρισία και συμφέροντα.
«Εμείς παρακολουθούμε κάθε μέρα όλες τις δικασίμους, σε όλα τα δικαστήρια που έχουν ξεκινήσει και άλλα που έχουν σταματήσει και σχετίζονται με το έγκλημα των Τεμπών», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποκαλύπτοντας ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της υπόθεσης: τον κατακερματισμό της δικογραφίας σε επιμέρους υποθέσεις, ώστε να εκδικάζονται αποσπασματικά περιστατικά, όπως τα χαμένα βίντεο, τα παραποιημένα ηχητικά και οι ευθύνες των συλλεκτών της ΑΒΕΗ.
Η κ. Βασάρα εξήγησε ότι η δικογραφία για τα Τέμπη δεν κατέληξε σε ένα ενιαίο δικαστήριο, αλλά τεμαχίστηκε σκόπιμα.
Σύμφωνα με την ίδια, αυτή η πρακτική αποσκοπεί στο να αποσυνδεθούν οι επιμέρους υποθέσεις από το κεντρικό έγκλημα, να παρουσιαστούν ως μεμονωμένα συμβάντα και να συσκοτιστεί η συνολική εικόνα των ευθυνών.
Ανέφερε ως παράδειγμα την παραποίηση των ηχητικών ντοκουμέντων, για την οποία οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν μόνο πλημμεληματικές κατηγορίες, όπως παράβαση καθήκοντος και όχι κακουργηματικές διώξεις, που θα συνδέονταν με το ίδιο το δυστύχημα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην περίπτωση του πρώην υπουργού Μεταφορών, Κώστα Καραμανλή, ο οποίος, όπως είπε, οδηγήθηκε στον Άρειο Πάγο για πλημμέλημα, σχετικά με τη μη στελέχωση του ΟΣΕ και όχι για τις ευθύνες του που αφορούν την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου και την πρόκληση του δυστυχήματος.
Η κύρια δίκη διεξάγεται στη Λάρισα, όπου η κ. Βασάρα και ο σύζυγός της, όπως και άλλοι συγγενείς, βρίσκονται καθημερινά στο δικαστήριο. «Το σημαντικό είναι ότι αποκαλύπτονται οι εγκληματικές ευθύνες και σαφώς αποδεικνύεται και ο δόλος των πράξεων», δήλωσε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι μαρτυρίες των συγγενών είναι εξαιρετικά στοιχειοθετημένες και βασίζονται σε έγγραφα και ντοκουμέντα που οι ίδιοι οι συγγενείς συνέλεξαν, αναπληρώνοντας τα κενά της ανακριτικής αρχής.
Ο κ. Ραγκούσης έθεσε ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς γίνεται η δουλειά που θα έπρεπε να κάνει το κράτος να την κάνουν οι συγγενείς; Η κ. Βασάρα απάντησε ότι υποχρέωση της ανακριτικής αρχής ήταν να συλλέξει τα στοιχεία, αλλά στην πράξη ο εφέτης ανακριτής, έκλεισε τη δικογραφία με «τεράστια κενά σε όλα τα επίπεδα».
Αποκάλυψε μάλιστα το παράδοξο φαινόμενο να ξαναφτιάχνεται η δικογραφία μέσα στο δικαστήριο, με ερωτήματα που κατατίθενται και γίνονται δεκτά από το δικαστήριο, καθώς και με νέες μαρτυρίες που αφορούν όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας, από υπουργούς μέχρι υπαλλήλους.
Ένα από τα πιο καυτά ζητήματα που ανέδειξε η συζήτηση, είναι η προστασία των πολιτικών προσώπων μέσω του άρθρου 86 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ειδικές διαδικασίες για την ποινική δίωξη υπουργών.
Η κ. Βασάρα τόνισε ότι όλα τα συστημικά κόμματα αρνούνται να καταργήσουν αυτό το άρθρο, παρά τις υποσχέσεις για βελτίωσή του. «Το σύνταγμα με τις συγκεκριμένες πλειοψηφίες που βγαίνουν στη Βουλή, δεν αλλάζει», είπε, υπογραμμίζοντας ότι οι υπουργοί «κρύβονται» πίσω από το άρθρο 86, αποφεύγοντας την πλήρη λογοδοσία.
Η μητέρα της Αγάπης προχώρησε σε μια λεπτομερή περιγραφή της κατάστασης του ελληνικού σιδηροδρόμου πριν από το δυστύχημα, βασισμένη στα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως μέσα από τη δικαστική διαδικασία.
Όπως είπε, τα τρένα κινούνταν «στα τυφλά», με αυξημένες ταχύτητες, χωρίς τα στοιχειώδη αυτοματοποιημένα συστήματα ασφαλείας, όπως η τηλεδιοίκηση και το ETCS (European Train Control System), που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη σύγκρουση.
«Δεν υπήρχαν φανάρια λειτουργικά. Δεν δούλευαν τα φανάρια», τόνισε, προσθέτοντας ότι ο σιδηρόδρομος ήταν τραγικά υποστελεχωμένος, με λιγότερο από το 50% του προσωπικού που προέβλεπε το οργανόγραμμα, με κακοσυντηρημένη και επικίνδυνη υποδομή, με προβλήματα σε μηχανές και βαγόνια, με ξεπερασμένες προδιαγραφές ασφαλείας και με κλειστούς σταθμούς κατά μήκος του δικτύου.
Ερωτηθείσα για τις βαθύτερες αιτίες αυτής της κατάστασης, η κ. Βασάρα συνέδεσε την τραγωδία με την πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων και το «κυνήγι του κέρδους».
Εξήγησε ότι ο σιδηρόδρομος κατακερματίστηκε στη βάση των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το άνοιγμα των σιδηροδρομικών μεταφορών, με σκοπό να μπουν ιδιώτες και να κερδοφορήσουν.
Έτσι, δημιουργήθηκαν ανεξάρτητες εταιρείες (ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΤΡΑΙΝΟΣΕ), και το πιο κερδοφόρο τμήμα, η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, ξεπουλήθηκε στην ιταλική εταιρεία Ferrovie dello Stato Italiane, θυγατρική της οποίας είναι η Hellenic Train.
Η ίδια χαρακτήρισε «πρόκληση» το γεγονός ότι η Hellenic Train κατηγορείται μόνο για πλημμελήματα, ενώ, όπως είπε, «αυτοί που πλουτίζουν βάζοντας τα παιδιά μας εν γνώσει τους σε κινούμενα φέρετρα βγαίνουν σύμφωνα με τη δικογραφία εκτός του κάδρου των ευθυνών».
Παράλληλα, ανέφερε ότι τα σιδηροδρομικά έργα με τα αυτοματοποιημένα συστήματα καθυστέρησαν «εγκληματικά», εν γνώσει όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών υπουργείων, των διευθυντών του ΟΣΕ και της Hellenic Train, αλλά και της ιταλικής πλευράς.
Η κ. Βασάρα επέκτεινε την κριτική της και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αναφέροντας ότι η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ERA) έδωσαν πιστοποίηση για την κυκλοφορία των τρένων στις 6 Φεβρουαρίου 2023, μόλις 22 ημέρες πριν από το έγκλημα.
Επίσης, επικαλέστηκε την έκθεση της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων που συστήθηκε από την κυβέρνηση, η οποία κατέγραψε ότι ο κατακερματισμός των έργων σε διαφορετικούς εργολάβους οδήγησε σε ασυμβατότητα συστημάτων και αδυναμία λειτουργίας τους.
«Αυτά όλα οφείλονται στο κυνήγι του κέρδους, το οποίο το πληρώσαμε πολύ ακριβά εμείς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά σημεία της συνέντευξης, ήταν η αναφορά της κ. Βασάρα στη δίκη για τα βίντεο, η οποία σταμάτησε μετά από 20-21 δικασίμους.
Όπως εξήγησε, οι δικαστικοί πραγματογνώμονες που είχαν διοριστεί για να διερευνήσουν το συμβάν κρατούσαν στο σπίτι τους και στους υπολογιστές των υπηρεσιών τους βίντεο, τα οποία αποφάσισαν από τις πρώτες κρίσιμες ώρες ότι δεν χρειαζόταν να δοθούν στη δικογραφία.
Όταν έγιναν οι κατασχέσεις, η πρόεδρος του δικαστηρίου δήλωσε αποχή, με αποτέλεσμα η δίκη να διακοπεί.
Παράλληλα, σταμάτησε και η δίκη στην Αθήνα για τις ευθύνες των επιθεωρητών που υπέγραψαν την σύμβαση 717, κρίνοντας ότι δεν υπάρχουν ποινικές ευθύνες.
Η κ. Βασάρα αναφέρθηκε και στη δίκη για τα παραποιημένα ηχητικά, που θα εκδικαστεί στην Αθήνα τον Οκτώβριο, σημειώνοντας ότι τα στελέχη του ΟΣΕ, κατηγορούνται για πλημμελήματα και όχι για την παραποίηση που σχετίζεται με το ίδιο το έγκλημα.
«Θέλουν να αποσυνδέσουν από το έγκλημα των Τεμπών τις υπόλοιπες δικογραφίες», τόνισε, εξηγώντας ότι αυτή η στρατηγική στοχεύει στη συσκότιση της αλήθειας.
Ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα που έθεσε ο κ. Ραγκούσης, ήταν το ερώτημα για την πυρόσφαιρα που προκλήθηκε μετά τη σύγκρουση, ένα φαινόμενο για το οποίο η κυβέρνηση και τα συστημικά μέσα κατηγόρησαν τους συγγενείς ως συνωμοσιολόγους.
Η κ. Βασάρα απάντησε: «Εμείς οι συγγενείς είμαστε οι πρώτοι που θέλουμε να μάθουμε την αλήθεια. Δεν θέλουμε να υποστηρίξουμε καμία θεωρία».
Εξήγησε ότι η πυρόσφαιρα, διαστάσεων 100×100 μέτρων, προκλήθηκε λίγα δευτερόλεπτα μετά τη σύγκρουση και ότι πολλοί άνθρωποι κάηκαν σε δεύτερο χρόνο, ενώ είχαν επιβιώσει από τη σύγκρουση.
«Τους έκαψε η φωτιά», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι ήταν υποχρέωση της ανάκρισης να διερευνήσει τι προκάλεσε την πυρόσφαιρα, αλλά αυτό δεν έγινε ποτέ.
Άλλωστε, τα ηχητικά από το 112 δείχνουν ότι κάποια θύματα μιλούσαν ψύχραιμα, γεγονός που σημαίνει ότι δεν είχαν τραυματιστεί θανάσιμα από τη σύγκρουση, αλλά πέθαναν από τη φωτιά.
Παράλληλα, κατήγγειλε την επιχείρηση συγκάλυψης που ξεκίνησε αμέσως μετά το δυστύχημα, με την απομάκρυνση χωμάτων από τον τόπο του συμβάντος με φορτηγά, τα οποία μετέφεραν υλικά σε άγνωστες κατευθύνσεις.
«Στις 4 η ώρα τα ξημερώματα είχαν πιάσει δουλειά οι φαγάνες», είπε, προσθέτοντας ότι ανθρώπινα οστά βρέθηκαν αργότερα σε οικόπεδο ιδιοκτησίας ενός από τους ιδιοκτήτες των φορτηγών.
Η πιο συγκλονιστική στιγμή της συνέντευξης ήταν όταν η κ. Βασάρα περιέγραψε την κατάσταση των λειψάνων της κόρης της, Αγάπης.
«Από την κόρη μου λείπει το μισό κρανίο, τα δύο άνω άκρα και το υπόλοιπο του ενός κάτω άκρου, από τη μέση του μηρού και κάτω. Πού είναι όλα αυτά τα οστά;» διερωτήθηκε, αποκαλύπτοντας ότι το ίδιο ισχύει για πολλά άλλα θύματα.
Στο κλείσιμο της συνέντευξης, ο κ. Ραγκούσης ρώτησε την κυρία Βασάρα ποιο είναι το ζητούμενο για τους συγγενείς. Η απάντησή της ήταν ξεκάθαρη: «Θέλουμε να τιμωρηθούν, να μπουν στη φυλακή όλοι οι υπεύθυνοι, οι οποίοι με τις υπογραφές τους, με τις αποφάσεις τους, οδήγησαν στο έγκλημα των Τεμπών».
Τόνισε ότι δεν είναι μόνο αυτοί που βρίσκονται στο κατηγορητήριο της δίκης της Λάρισας, αλλά και άλλοι, όπως η Hellenic Train, η οποία κατηγορείται μόνο για πλημμελήματα, παρά το γεγονός ότι γνώριζε τον ενδεχόμενο κίνδυνο από έγγραφα, εξώδικα εργαζομένων και παρατηρήσεις υπηρεσιακών στελεχών.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στους γενικούς γραμματείς των υπουργείων, οι οποίοι, όπως είπε, δεν είναι πολιτικά πρόσωπα και θα μπορούσαν να κατηγορηθούν με το άρθρο 291 για διατάραξη συγκοινωνιών με θανατηφόρο συμβάν, αλλά τελικά παραπέμπονται μαζί με τον υπουργό για πλημμέλημα μη στελέχωσης.
«Υπάρχουν και άλλοι κατηγορούμενοι, των οποίων τις εγκληματικές ευθύνες θα αναδείξουμε», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι αυτό το χρέος απέναντι στα παιδιά τους και την κοινωνία που στάθηκε στο πλευρό τους από την πρώτη στιγμή, είναι ιερό.
Γιάννης Μακρογιαννέλης
