Στο στούντιο του ParosVoice.com βρέθηκε η κ. Μαρία Τριμπιζά, προσκεκλημένη της εκπομπής «Οι ειδήσεις… αλλιώς» με τον κ. Νίκο Ραγκούση-Λαουτάρη.
Η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από μια πρωτοβουλία που ξεπερνά τα όρια μιας απλής πολιτιστικής δράσης: την αναστήλωση της Ιεράς Μονής της Παναγίας Μοναχής και του Αγίου Φανουρίου, ενός μνημείου πολιτιστικής κληρονομιάς που παραμένει εγκαταλελειμμένο εδώ και δεκαετίες και κινδυνεύει με οριστική κατάρρευση.
Η κυρία Τριμπιζά, η οποία έχει αναλάβει προσωπικά την ευθύνη αυτού του «θεάρεστου έργου», όπως χαρακτηριστικά το περιέγραψε ο κ. Ραγκούσης, δεν είναι «πρωτάρα» σε τέτοιες προσπάθειες.
Έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρία από την αναστήλωση του Αγίου Γεωργίου, γεγονός που της επιτρέπει να αντιμετωπίζει με ρεαλισμό τις προκλήσεις που παρουσιάζονται.
Όπως εξήγησε η ίδια, η αφορμή για τη σημερινή της παρουσία στην εκπομπή ήταν διττή: αφενός η ανάδειξη της προσπάθειας για την αναστήλωση της Μονής και αφετέρου η επικείμενη μουσικοχορευτική συνάντηση της Κυριακής, η οποία διοργανώνεται ακριβώς για την ενίσχυση αυτού του σκοπού.
Η κατάσταση του μνημείου και η ανάγκη για άμεση δράση
Η κυρία Τριμπιζά περιέγραψε με γλαφυρότητα την τραγική κατάσταση στην οποία βρίσκεται το μνημείο. Όπως ανέφερε, το μοναστήρι είναι περίπου εγκαταλελειμμένο από το 1960, οπότε και άρχισε η σταδιακή του κατάρρευση.
«Έχει υποφέρει το μνημείο αυτό», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς που χρήζει άμεσης προστασίας.
Η ίδια, μαζί με τον αείμνηστο σύζυγό της Παναγιώτη, ξεκίνησαν μια προσπάθεια πριν από έξι χρόνια με σκοπό την περιποίηση και τη φροντίδα του.
Βλέποντας χρόνο με τον χρόνο τα ερείπια να επιδεινώνονται, συνειδητοποίησε ότι απαιτείται μια συλλογική, οργανωμένη προσπάθεια αναστήλωσης.
«Αυτά τα έργα δεν γίνονται ούτε από έναν άνθρωπο ούτε από έναν σύλλογο. Όλοι μαζί όμως μπορούμε να έχουμε το αποτέλεσμα που θέλουμε», τόνισε με έμφαση, καλώντας την τοπική κοινωνία να συστρατευτεί σε αυτή την προσπάθεια. Στόχος, όπως είπε, είναι να δοθεί ζωή στο μνημείο «για τα επόμενα χίλια χρόνια».
Ο Σύλλογος Φίλων και η συνεργασία με την αρχιτέκτονα Αναστασία Γεωργιάδου
Για την υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου σχεδίου, δημιουργήθηκε ο Σύλλογος Φίλων Ιεράς Μονής Παναγίας Μοναχής Αγίου Φανουρίου, ο οποίος έχει έναν και μοναδικό σκοπό: την αναστήλωση του μνημείου.
Ο σύλλογος συνεργάζεται στενά με την αρχιτέκτονα Αναστασία Γεωργιάδου, η οποία έχει στο ενεργητικό της σημαντικά έργα αποκατάστασης στην Πάρο, μεταξύ των οποίων η αναστήλωση του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Κωνσταντίνου στο κάστρο, καθώς και δύο εκκλησιών εντός του κάστρου της Παροικιάς. Στην κυρία Γεωργιάδου έχει ανατεθεί πλέον και η αναστήλωση της Ιεράς Μονής.
Η κυρία Τριμπιζά εξήγησε ότι η διαδικασία βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο στάδιο της προμελέτης.
Το υπουργείο Πολιτισμού, αφού χορήγησε την απαραίτητη άδεια, υπέδειξε συγκεκριμένες ενέργειες που πρέπει να προηγηθούν: την απομάκρυνση όλων των μπαζών από τους χώρους, την εκπόνηση στατικής μελέτης για κάθε τοίχο που πρόκειται να εκτεθεί, καθώς και την απαραίτητη στήριξή του.
Στη συνέχεια, θα γίνει η αποτύπωση του χώρου, θα ολοκληρωθεί η προμελέτη και το σύνολο θα υποβληθεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο προς έγκριση.
Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο είναι εκείνο που θα αποφασίσει το τελικό μέγεθος της αναστήλωσης. Όπως ανέφερε η κυρία Τριμπιζά, υπάρχουν φωτογραφίες που τεκμηριώνουν την αρχική μορφή του μνημείου: το νοτιοανατολικό τμήμα ήταν διώροφο, το βόρειο επίσης διώροφο, ενώ το υπόλοιπο τμήμα βρισκόταν στο ύψος του ισογείου.
Το κόστος του έργου θα εξαρτηθεί άμεσα από την απόφαση του Συμβουλίου, σχετικά με το αν η αναστήλωση θα αποκαταστήσει την αρχική διώροφη μορφή, ή αν θα περιοριστεί σε αυτό που θυμούνται οι κάτοικοι από τα τελευταία εκατό χρόνια.
Η χρηματοδότηση και οι προκλήσεις της προμελέτης
Το κόστος της προμελέτης ανέρχεται περίπου στις 50.000 ευρώ και περιλαμβάνει τις αμοιβές των μηχανικών, τις στατικές μελέτες, τη στερέωση των τοίχων, την απομάκρυνση των μπαζών —η οποία μπορεί να γίνει μόνο χειρονακτικά, καθώς δεν επιτρέπεται η προσέγγιση μηχανημάτων λόγω κινδύνου κατάρρευσης— και την αποτύπωση του χώρου.
Η κυρία Τριμπιζά εξέφρασε την πεποίθηση ότι θα υπάρξει σημαντική εθελοντική συμμετοχή στην απομάκρυνση των μπαζών, γεγονός που θα μειώσει αισθητά το κόστος.
Ήδη έχουν διοργανωθεί λαχειοφόροι αγορές, ενώ υπάρχει ένας δωρητής που έχει προσφέρει το σεβαστό ποσό των 10.000 ευρώ, καθώς και μικρότερες δωρεές. «Γενικά βλέπουμε ότι αυτό που θέλουμε εμείς, το θέλει και ο κόσμος», σημείωσε με ικανοποίηση.
Ο Περιφερειάρχης έχει δεσμευτεί για την ένταξη του έργου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα, ωστόσο αυτό προϋποθέτει την ολοκλήρωση της προμελέτης και την έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.
Η μουσικοχορευτική συνάντηση της Κυριακής
Για την ενίσχυση της προσπάθειας, διοργανώνεται την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, από τις 2 το μεσημέρι και μετά, μουσικοχορευτική συνάντηση στο κατάστημα «Χάλαρης», το οποίο η Μαριάννα και ο Αντώνης Χάλαρης παραχωρούν χωρίς αντίτιμο.
Η είσοδος ορίζεται στα 10 ευρώ, ενώ οι επισκέπτες θα μπορούν να παραγγείλουν ό,τι επιθυμούν, με τη σχετική δοσοληψία να γίνεται απευθείας με το κατάστημα και όχι με τον σύλλογο.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης θα πραγματοποιηθεί και η κλήρωση της λαχειοφόρου αγοράς, με πλούσια δώρα που έχουν όλα προσφερθεί δωρεάν.
Η ανταπόκριση του κόσμου ήταν άμεση και θερμή. Όπως αποκάλυψε η κυρία Τριμπιζά, μόλις ανακοινώθηκε η ιδέα, οι μουσικοί προσφέρθηκαν αμέσως να στηρίξουν την εκδήλωση.
Στη μουσική σύνθεση συμμετέχουν ο Αστέριος Ρήγας, ο Μανώλης Ραγκούσης, ο Θόδωρος Κρητικός, ο Νίκος Παπαδάκης, ο Μανώλης Δελέντας και η νεαρή Νικολέτα, κόρη του Αστέριου Ρήγα, η οποία παίζει κανονάκι. «Αυτά τα μουσικά αστέρια θα πλαισιώσουν την προσπάθεια μας και πιστεύω ότι όλοι και όλες θα περάσουν πολύ όμορφα», δήλωσε η κυρία Τριμπιζά.
Η στήριξη των τοπικών φορέων
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στους τοπικούς φορείς που έχουν σταθεί στο πλευρό του Συλλόγου. Όπως τόνισε η κυρία Τριμπιζά, η στήριξή τους δεν είναι απλώς ηθική, αλλά ουσιαστική: έχουν δηλώσει ότι επιθυμούν να βοηθήσουν και να συμβάλουν στην αναστήλωση.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι όταν το έργο θα προχωρήσει προς ένταξη χρηματοδότησης, θα πρέπει να καταδειχθεί ότι πρόκειται για αίτημα ενός ευρέος κοινωνικού συνόλου και όχι μιας μεμονωμένης πρωτοβουλίας.
Μεταξύ των φορέων που στηρίζουν την προσπάθεια περιλαμβάνονται οι «Διαδρομές στη Μάρπησα», το «Πάρκο Πάρου», η Ένωση Ξενοδόχων Πάρου-Αντιπάρου, ο Σύλλογος Μαρπησαίων και Αρχιλοχιτών, ο Σύλλογος Γυναικών Μάρπησας, το «Ναμές Μαρπησαϊκό», ο Σύλλογος Φίλων του Πάρκου, ο Σύλλογος Φίλων του Δρυού και ο Σύλλογος «Ατλαντίς» από το Άσπρο Χωριό.
Όλοι τους, όπως είπε η κυρία Τριμπιζά, «θέλουν να δουν αναστημένο το Μοναστήρι της Παναγίας της Μοναχής και του Αγίου Φανουρίου».
Το όραμα για το μέλλον: Ένα κέντρο βυζαντινών σπουδών και θρησκευτικού τουρισμού
Η κυρία Τριμπιζά δεν περιορίστηκε στην περιγραφή της παρούσας κατάστασης, αλλά παρουσίασε και το ευρύτερο όραμά της για το μέλλον του μοναστηριού.
Εφόσον ολοκληρωθεί η αναστήλωση, υπάρχει μια σημαντική δωρεά: η διδακτορική μελέτη της Αναστασίας Γεωργιάδου, η οποία αφορά όλα τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της Πάρου.
Η μελέτη αυτή θα δοθεί στο μοναστήρι εκ μέρους του Πανεπιστημίου Πατρών, όπου διδάσκει η κυρία Γεωργιάδου, σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή και θα είναι διαρκώς αναρτημένη.
Με αυτόν τον τρόπο, το μοναστήρι μπορεί να μετατραπεί σε κέντρο πληροφόρησης για όλα τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της Πάρου, φιλοξενώντας συνέδρια και προσελκύοντας επισκέπτες που θα επιθυμούν να ενημερωθούν και να μελετήσουν.
Επιπλέον, δεδομένου ότι το μοναστήρι αποτελεί μετόχι του Αγίου Γεωργίου, το οποίο έχει και άλλα μετόχια —όπως η Αγία Μονή, ο Άγιος Αντώνιος στον Κέφαλο, ο Άγιος Παντελεήμονας στον Πρόδρομο, η Παναγία Οικοντιανή στον Πρόδρομο και η Αγία Κυριακή— μπορεί να δημιουργηθεί ένα περιπατητικό μονοπάτι θρησκευτικού περιεχομένου.
Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην αλλαγή του τουριστικού προϊόντος της Πάρου, στρέφοντάς το και προς τον θρησκευτικό τουρισμό. «Νομίζω ότι έχει καλές προοπτικές να εξελιχθεί σε κάτι μοναδικό», τόνισε η κυρία Τριμπιζά.
Η σχέση με την Εκκλησία και η οικονομική ενίσχυση
Σε ερώτηση του δημοσιογράφου σχετικά με τον ρόλο της Εκκλησίας, η κυρία Τριμπιζά ήταν σαφής: η Εκκλησία βρίσκεται πάντα στο πλευρό της προσπάθειας.
Υπάρχει η σαφής συμφωνία του Δεσπότη, ο οποίος στηρίζει το έργο σε όλα τα στάδια, ενώ ο ίδιος έχει ορίσει ως Αντιπρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου τον Ηγούμενο της Μονής του Αγίου Γεωργίου της Λαγκάδας.
Η κυρία Τριμπιζά θέλησε να αναδείξει και μια πτυχή που τιμά τους ιερείς που υπηρετούν στο μοναστήρι: κάθε χρόνο, κατά το πανηγύρι του Αγίου Φανουρίου, συγκεντρώνονται περίπου 1.000 ευρώ, τα οποία οι ιερείς δεν κρατούν για τον εαυτό τους, αλλά τα τοποθετούν στο παγκάρι υπέρ του σκοπού της αναστήλωσης.
«Κανένας παπάς δεν παίρνει τίποτα. Όλα μπαίνουνε στο παγκάρι υπέρ του σκοπού αυτού», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ένα έργο ζωής
Κλείνοντας τη συζήτηση, η κυρία Τριμπιζά εξομολογήθηκε το προσωπικό της κίνητρο: «Θεωρώ ότι αυτό το έργο είναι το έργο της τρίτης ηλικίας μου. Όνειρό μου είναι όταν εγώ θα φεύγω, ξαπλωτή, το έργο αυτό να είναι όρθιο».
«Αυτό όμως δεν γίνεται μόνο με μένα ή μόνο με τον Σύλλογο. Σας θέλω όλους μαζί μου, γιατί όλοι μαζί μπορούμε να το κάνουμε», πρόσθεσε, απευθυνόμενη στο κοινό της εκπομπής.
Η μουσικοχορευτική συνάντηση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, από τις 2 το μεσημέρι, στο κατάστημα «Χάλαρης».
Η είσοδος είναι 10 ευρώ και όλα τα έσοδα θα διατεθούν για την ενίσχυση της προσπάθειας αναστήλωσης.
Γιάννης Μακρογιαννέλης
