Στα ογδόντα χρόνια από την έναρξη της εποποιίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, το Κ.Κ.Ε. έχει αναλάβει την ιστορική ευθύνη της διάσωσης και ανάδειξης των τεκμηρίων και των χρήσιμων συμπερασμάτων από αυτόν τον αγώνα.
Με σειρά πρωτοβουλιών, εκδόσεις, αφιερώματα, εκδηλώσεις, εκθέσεις υλικού από το Αρχείο του Κ.Κ.Ε. κλπ επιδιώκουμε η ιστορική μνήμη να συναντηθεί με τις σύγχρονες ανησυχίες του λαού και των νέων. «Τι θα κάνουμε με τον πόλεμο;», «θα ζήσουμε και νέα κρίση;», «τι μπορούμε να κάνουμε για να ξεφύγουμε από τα αδιέξοδα αυτού του συστήματος;».
Σε αυτούς τους προβληματισμούς μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο η επαναστατική πείρα, πολιτική και στρατιωτική, του Δ.Σ.Ε. που έδρασε σε όλη την Ελλάδα την περίοδο 1946-1949.
Ένα ξεχωριστό «στιγμιότυπο» αυτής της πάλης είναι και ο ελιγμός του Γράμμου, το οποίο αναδεικνύουμε με το αφιέρωμα της Τομεακής Επιτροπής Νότιων Κυκλάδων του Κ.Κ.Ε.
Πρόκειται για τον οργανωμένο ελιγμό του Δ.Σ.Ε. που έγινε τη νύχτα της 20ης προς 21η Αυγούστου 1948 από το Γράμμο προς το Βίτσι. Η επιχείρηση αυτή, που «ξεδόντιασε» τα σχέδια της αστικής τάξης για γρήγορη διάλυση του Δ.Σ.Ε., επιτεύχθηκε παρά την τεράστια υλική και αριθμητική υπεροχή των δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού και την αμερικανική βοήθεια.
Στο Γράμμο μίλησαν η ηθική υπεροχή του Δ.Σ.Ε. και του Κ.Κ.Ε., η συνειδητή αποφασιστικότητα ανδρών και γυναικών μαχητών, νέων και φτωχών αγροτών στην πλειοψηφία τους, που υπό αντίξοες συνθήκες κατάφεραν τη συνέχιση της ένοπλης πάλης για την κοινωνική απελευθέρωση.
Ο ελιγμός αυτός, που διδάσκεται ακόμα και σήμερα στις σχολές πολέμου των αστικών κρατών, αποδεικνύει πως ένας επαναστατημένος λαός μπορεί να νικήσει πανίσχυρους αντιπάλους, με οργάνωση, σχέδιο, συνειδητή θέληση και πίστη στο δίκιο του.
