Ολοκληρώθηκε το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, το ετήσιο τακτικό συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα με μεγάλη συμμετοχή συνέδρων και παρατηρητών.
Μια σημαντική εξέλιξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που ενδέχεται να αποτελέσει αφετηρία για μια πιο ολοκληρωμένη πολιτική υπέρ των νησιωτικών περιοχών, βρέθηκε στο επίκεντρο του συνεδρίου.
Πρόκειται για το σχέδιο έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τίτλο «Ενίσχυση της πολιτικής συνοχής για τα νησιά και τις παράκτιες περιοχές της Ε.Ε.», το οποίο, όπως επισήμανε ο δήμαρχος Κυθήρων και πρόεδρος της Επιτροπής Νήσων της ΚΕΔΕ, Ευστράτιος Χαρχαλάκης, συνιστά την πρώτη ξεκάθαρη προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις νησιωτικές περιοχές της ηπείρου.
Η έκθεση, η οποία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού και δεν έχει υιοθετηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αναγνωρίζει τη νησιωτικότητα ως μόνιμο και διαρθρωτικό μειονέκτημα, η οποία συνδέεται με τη γεωγραφική ασυνέχεια, την απόσταση, το μικρό μέγεθος των αγορών, το αυξημένο κόστος διαβίωσης, τη δημογραφική συρρίκνωση και την περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες για τους κατοίκους αυτών των περιοχών.
Παράλληλα, αναγνωρίζει τη στρατηγική σημασία των νησιών για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, τις ενεργειακές διασυνδέσεις και τις κρίσιμες υποδομές, ενώ περιλαμβάνει και την υδατική ανεπάρκεια ως σημαντικό περιορισμό για πολλές νησιωτικές περιοχές, ζήτημα το οποίο εμφανίζεται έντονα και στην Ελλάδα.
Όπως ανέφερε ο κ. Χαρχαλάκης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν περίπου 27.000 νησιά σε 16 κράτη-μέλη, εκ των οποίων περισσότερα από 4.000 κατοικούνται, με τον συνολικό πληθυσμό τους να ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια κατοίκων.
Εξήγησε ότι η ελληνική πλευρά επιδίωξε από το 2020 να διατηρηθεί η διακριτή αναφορά στις νησιωτικές περιοχές της χώρας, ωστόσο οι αντιδράσεις άλλων κρατών οδήγησαν τελικά στην κοινή προσέγγιση νησιών και παράκτιων περιοχών.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην πρόβλεψη για την ενσωμάτωση της νησιωτικής διάστασης οριζόντια σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές που έχουν εδαφικές επιπτώσεις και όχι μόνο στην πολιτική συνοχής.
Στο σχέδιο περιλαμβάνονται ζητήματα όπως η στέγαση, η υγεία, η εκπαίδευση, η προσχολική φροντίδα, η συνδεσιμότητα, οι βιώσιμες μεταφορές, η γαλάζια οικονομία και η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, με έμφαση και στα πολύ μικρά και αραιοκατοικημένα νησιά.
Ως επόμενο βήμα πρότεινε, ενόψει της ανάληψης της προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. από την Ελλάδα την 1η Ιουλίου 2027, να διοργανωθεί ειδική ευρωπαϊκή συνάντηση σε απομακρυσμένο νησί, με τη συμμετοχή εκπροσώπων νησιωτικών περιοχών από όλα τα κράτη-μέλη, ώστε να διαμορφωθεί ένα δεσμευτικό κείμενο για τη νησιωτικότητα.
Στη συνέχεια, ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής και τέως δήμαρχος Λειψών, Φώτης Μάγγος, επεσήμανε ότι οι πολιτικές και οι χρηματοδοτήσεις θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις πραγματικές δυνατότητες και ανάγκες κάθε νησιού.
Όπως σημείωσε, δεν είναι δυνατόν ένα πολύ μικρό νησί, με περιορισμένο πληθυσμό, μικρή διοικητική δομή και ελάχιστες οικονομικές δραστηριότητες, να αξιολογείται με τα ίδια οριζόντια κριτήρια που ισχύουν για μεγάλες περιοχές της ηπειρωτικής χώρας ή για μεγάλα νησιά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ακτοπλοϊκή σύνδεση και στις άγονες γραμμές, τονίζοντας ότι απαιτούνται ορθολογικός σχεδιασμός και συνεννόηση μεταξύ των τοπικών αρχών, καθώς τα αιτήματα ενός νησιού μπορεί να επηρεάζουν τις ανάγκες ενός γειτονικού.
Ανέφερε ότι οι διαθέσιμοι πόροι για τις άγονες γραμμές έχουν αυξηθεί κατά 38 εκατ. ευρώ ετησίως, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι η οικονομική στήριξη της ακτοπλοΐας παραμένει αναγκαία, ώστε το αυξημένο λειτουργικό κόστος των εταιρειών να μη μετακυλίεται στους νησιώτες.
Για το μέτρο του μεταφορικού ισοδύναμου υποστήριξε ότι χρειάζεται εξορθολογισμός, με δικαιότερη κατανομή των διαθέσιμων πόρων και έμφαση στις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα της επιχειρηματικής δραστηριότητας στα νησιά.
Σε ότι αφορά τη λειψυδρία, την ανέδειξε ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των νησιωτικών περιοχών. Αναφέρθηκε στη στήριξη των μονάδων αφαλάτωσης, αλλά και στην ανάγκη να οργανωθούν καλύτερα η λειτουργία και η συντήρησή τους, με ενιαίους κανόνες, διαφάνεια και τη δημιουργία εθνικού μητρώου.
Πρότεινε, μάλιστα, να εξεταστεί ένα αντίστοιχο με το μεταφορικό ισοδύναμο εργαλείο για το νερό, ώστε να αποτυπώνεται το επιπλέον κόστος που συνεπάγεται η υδροδότηση των νησιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη στελέχωσης των νησιών με γιατρούς, εκπαιδευτικούς και επιστημονικό προσωπικό.
Για το τελευταίο πρότεινε την εφαρμογή της πρωτοβουλίας «Γιατρός από τον τόπο σου, για τον τόπο σου», με μοριοδότηση αριστούχων μαθητών από μικρά νησιά για την εισαγωγή τους σε πανεπιστημιακές σχολές ειδικοτήτων που παρουσιάζουν ελλείψεις στις περιοχές τους, με στόχο να επιστρέψουν και να εργαστούν στον τόπο καταγωγής τους.
Κλείνοντας, συνέδεσε την περιφερειακή ανάπτυξη με το δημογραφικό, υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία των πολιτικών θα κριθεί τελικά από το αν, σε δέκα ή είκοσι χρόνια, τα μικρά νησιά θα έχουν περισσότερους κατοίκους, περισσότερα παιδιά και περισσότερη ζωή.
