Τίμημα της επιτυχίας για την Πάρο δεν είναι μόνο η πίεση στις υποδομές ή η ανάγκη καλύτερου σχεδιασμού. Είναι κυρίως η στρέβλωση που έχει δημιουργηθεί από την ανεξέλεγκτη εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Και αυτό οφείλουμε να το πούμε καθαρά.
Στην Πάρο, όπως και σε πολλούς ακόμη προορισμούς, η βραχυχρόνια μίσθωση έχει πάψει προ πολλού να λειτουργεί ως μια συμπληρωματική δραστηριότητα μικρής κλίμακας. Έχει εξελιχθεί σε ένα παράλληλο τουριστικό προϊόν, το οποίο ανταγωνίζεται ευθέως τα νόμιμα τουριστικά καταλύματα, χωρίς όμως να λειτουργεί με τους ίδιους κανόνες, τις ίδιες υποχρεώσεις και το ίδιο θεσμικό και φορολογικό βάρος.
Αυτό ακριβώς είναι το βασικό πρόβλημα. Δεν μιλάμε πλέον για λίγες κατοικίες που αξιοποιούνται περιστασιακά. Μιλάμε για μια πραγματικότητα που έχει επιτρέψει να δημιουργηθούν δεκάδες χιλιάδες κλίνες εκτός του κανονικού πλαισίου του οργανωμένου τουρισμού. Κλίνες που υποδέχονται επισκέπτες, αξιοποιούν την τουριστική ζήτηση του νησιού, επιβαρύνουν τις ίδιες υποδομές, αλλά επιστρέφουν στην οικονομία αισθητά λιγότερα από όσα θα επέστρεφαν αντίστοιχες νόμιμες ξενοδοχειακές μονάδες.
Τα ξενοδοχεία ενισχύουν την απασχόληση, δημιουργώντας και διατηρώντας θέσεις εργασίας, στηρίζουν τα δημόσια έσοδα και τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων, επωμίζονται υψηλά λειτουργικά κόστη και συμμορφώνονται με αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας, υγιεινής και λειτουργίας. Η βραχυχρόνια μίσθωση, όταν αποκτά επιχειρηματική κλίμακα χωρίς αντίστοιχη ρύθμιση, λειτουργεί ως σαφώς άνισος και αθέμιτοςανταγωνιστής. Δεν είναι λογικό η πολιτεία να επιβάλλει συνεχώς νέες υποχρεώσεις στα μικρά ξενοδοχεία και την ίδια στιγμή να αφήνει να αναπτύσσεται ανεξέλεγκτα ένα παράλληλο τουριστικό σύστημα χωρίς αντίστοιχους κανόνες.
Αυτή η στρέβλωση συνδέεται άμεσα και με την οικοδομική πίεση που παρατηρείται στονησί. Τυπικά χτίζονται κατοικίες. Στην πράξη όμως, σε πολλές περιπτώσεις ανεγείρονται συγκροτήματα που λειτουργούν άτυπα ως μικρά ξενοδοχεία, χωρίς όμως να εντάσσονται στο θεσμικό πλαίσιο των ξενοδοχείων. Έτσι αλλοιώνεται το τοπίο, αυξάνεται η πίεση στους φυσικούς πόρους και δημιουργείται ένα μοντέλο ανάπτυξης που δεν είναι ούτε διαφανές ούτε ισορροπημένο.
Η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα το νησί να καλείται κάθε καλοκαίρι να διαχειριστεί ένα τεράστιο πραγματικό πληθυσμιακό φορτίο. Οι υποδομές της Πάρου δεν έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν τέτοιες πιέσεις. Ύδρευση, αποχέτευση, οδικό δίκτυο, ηλεκτροδότηση, διαχείριση απορριμμάτων, υγεία, ασφάλεια και λιμενικές υπηρεσίες δοκιμάζονται ήδη στα όριά τους.
Η Πάρος είναι ένα νησί που στηρίχθηκε διαχρονικά σε μικρές και μεσαίες οικογενειακές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Αυτές οι επιχειρήσεις έδωσαν χαρακτήρα στον προορισμό, διατήρησαν ζωντανή τηνπαριανή φιλοξενία και διοχέτευσαν πραγματική αξία στην τοπική κοινωνία. Σήμερα όμως ασφυκτιούν. Το αυξανόμενο λειτουργικό κόστος, οι διαρκώς περισσότερες κανονιστικές απαιτήσεις και η άνιση πίεση από τη βραχυχρόνια μίσθωση δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η βιωσιμότητα γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Αν αυτή η πορεία συνεχιστεί, δεν θα χαθούν μόνο κάποιες μικρές επιχειρήσεις. Θα χαθεί σταδιακά ένα κομμάτι της ταυτότητας του νησιού.
Γι’ αυτό η συζήτηση για την Πάρο πρέπει να ξεκινήσει από τα βασικά. Χρειάζεται τάξη στις χρήσεις γης, κανόνες που να εφαρμόζονται και ένα σαφές πλαίσιο για τη βραχυχρόνια μίσθωση. Χρειάζεται πολιτική που να καταλαβαίνει ότι δεν είναι ίδιο πράγμα μια οργανωμένη ξενοδοχειακή επιχείρηση με μια ανεξέλεγκτη τουριστική εκμετάλλευση κατοικιών. Και χρειάζεται στρατηγική που να προστατεύει την κλίμακα, την αυθεντικότητα και την οικονομική ισορροπία του νησιού.
Η Πάρος έχει τεράστια δυναμική. Αλλά για να έχει μέλλον, πρέπει να προστατεύσει αυτούς που κράτησαν ζωντανή την ταυτότητά της και να σταματήσει να επιβραβεύει τη στρέβλωση σε βάρος της οργανωμένης φιλοξενίας.
Γιάννης Χατζής
Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων
