Από τον Σεπτέμβριο του 2025, η Πάρος έχει πλέον ολοκληρωμένο σύστημα ειδικών σχολείων, από νηπιαγωγείο μέχρι και λύκειο.
Τα ειδικά σχολεία, είναι εκπαιδευτικές δομές που στοχεύουν στην εκπαίδευση και υποστήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παρέχουν προσαρμοσμένες εκπαιδευτικές πρακτικές, συνδυαστικά με υποστήριξη για παιδιά και νέους με διάφορες εκπαιδευτικές, σωματικές, ή συναισθηματικές ανάγκες που τους δυσκολεύουν να προσαρμοστούν σε ένα τυπικό σχολικό περιβάλλον.
Οι εκπαιδευτικοί
Η Φωνή της Πάρου, σε μια προσπάθεια να παρουσιάσει τα δεδομένα γύρω από ένα ευαίσθητο θέμα, μίλησε με τους Φραγκίσκο Κεφάλα και Γιώργο Μαλλιαρό, διευθυντές του ειδικού γυμνασίου-λυκείου και ειδικού δημοτικού αντίστοιχα και με τη Μαρία Ρούσσου, ψυχολόγο που υπηρέτησε δύο χρόνια στο ειδικό γυμνάσιο-λύκειο.
Ειδικό γυμνάσιο – λύκειο
Σύμφωνα με τον κ. Κεφάλα, διευθυντή του ειδικού γυμνασίου-λυκείου Πάρου τα τελευταία έξι χρόνια: «Το ειδικό γυμνάσιο-λύκειο, συμπλήρωσε φέτος έξι χρόνια λειτουργίας.
Αυτό που έχει επικρατήσει από την αρχή, παρόλο που έξι χρόνια τώρα προσπαθούμε να το αντιμετωπίσουμε, είναι η άποψη πως για να είναι ένα παιδί στο σχολείο μας, πρέπει να έχει κάποιου είδους αναπηρία. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, πολλοί γονείς να μη θέλουν να στείλουν το παιδί τους στο σχολείο μας, για να μη χαρακτηριστεί κάπως το παιδί, ή γιατί θεωρούν ότι είναι καλύτερο για το παιδί το τυπικό πλαίσιο εκπαίδευσης.
Εμείς θα δουλέψουμε του χρόνου με 15 παιδιά. Όμως, υπάρχουν στα τυπικά σχολεία του νησιού, τουλάχιστον άλλα 10 παιδιά, που θα μπορούσαν να φοιτούν στο δικό μας σχολείο. Θα μπορούσαν να κερδίζουν αυτά που πρέπει να κερδίσουν από το δικό μας σχολείο, αλλά δεν το κάνουν και απλά βρίσκονται στο περιθώριο των τυπικών σχολείων.
Οι περισσότεροι γονείς σκέφτονται ότι το παιδί τους δεν έχει τόσο μεγάλες δυσκολίες και φοβούνται ότι δε θα κερδίσει αυτά που θα θεωρούν πως θα κέρδιζε σε ένα τυπικό σχολικό πλαίσιο. Αλλά στην πραγματικότητα ισχύει το ανάποδο διότι στις περισσότερες περιπτώσεις αυτά τα παιδιά είναι στο περιθώριο της τυπικής εκπαίδευσης. Δηλαδή, ούτε στις εκδηλώσεις του σχολείου συμμετέχουν, ούτε στα μαθήματα μπορούν να συμμετέχουν, ούτε βρίσκουν το χώρο και το χρόνο που απαιτείται για να μπορέσει ένα παιδί που έχει αυξημένες μαθησιακές δυσκολίες να προοδεύσει, σαν άτομο, στην κοινωνικοποίησή του, στις γνώσεις του και σε οτιδήποτε άλλο. Στο δικό μας σχολείο δεν υπάρχει κανένα παιδί στο περιθώριο».
Ειδικό Δημοτικό
Ο Γιώργος Μαλλιαρός, διευθυντής του ειδικού δημοτικού που λειτούργησε φέτος για πρώτη φορά, είχε να αντιμετωπίσει και άλλα θέματα:
«Στην αρχή, είχαμε το κτίριο του σχολείου μόνο, χωρίς εξοπλισμό. Επίσης, είχαμε σοβαρό θέμα υποστελέχωσης. Επειδή είναι ειδικό το σχολείο και το πλαίσιο πιο ιδιαίτερο, καταλαβαίνετε ότι το να είμαστε δύο άτομα, ένας δάσκαλος και η συνάδελφος του ειδικού βοηθητικού προσωπικού και να πρέπει να διαχειριστούμε ταυτόχρονα πέντε παιδιά με τις ανάγκες τους με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό, είναι κάπως δύσκολο.
Σίγουρα αντιμετωπίσαμε και μια δυσπιστία από τη μεριά κάποιων γονέων, η οποία σε ένα βαθμό είχε να κάνει με την υποστελέχωση του σχολείου, γιατί για παράδειγμα, τόσο το σχολείο μας, όσο και το ειδικό νηπιαγωγείο, δεν είχαν σχολικό νοσηλευτή και εμείς δεν είχαμε ψυχολόγο όλη τη χρονιά. Υπάρχει βέβαια και η παγιωμένη αντίληψη, ότι στα ειδικά σχολεία πηγαίνουνε μόνο τα παιδιά τα οποία είναι πολύ βαριές περιπτώσεις, που δεν είναι καθόλου λειτουργικά, Έτσι, φοβόντουσαν κάποιοι γονείς, μην έχουν τα παιδιά τους κάποιο κακό πρότυπο και αντί να τους τραβάει προς τα πάνω ο συμμαθητής τους, να τους τραβάει προς τα κάτω.
Ταυτόχρονα, πρέπει να πω ότι όλοι οι γονείς οι οποίοι έφεραν τα παιδιά τους στο σχολείο μας, ήταν πάρα πολύ χαρούμενοι που βρήκαν ένα πλαίσιο και για τα δικά τους παιδιά. Επειδή κάναμε και αρκετές δράσεις όλη τη χρονιά, είδα πολύ μεγάλη κατανόηση από μαθητές από άλλα σχολεία, είτε συνομηλίκους των μαθητών μας, είτε μεγαλύτερους μαθητές που μας επισκεφτήκαν, όπως για παράδειγμα το ΕΠΑΛ. Κάποιοι γονείς ίσως έχουν μία άλλη οπτική των πραγμάτων. Είναι πολύ δύσκολο να το διαχειριστείς κάποια πράγματα ως γονέας. Σίγουρα χρειάζεται χρόνος για να αλλάξει μία παγιωμένη κοινωνική άποψη».
Η άποψη της ψυχολόγου
Η Μαρία Ρούσσου, ψυχολόγος, υπηρέτησε για δυο χρόνια στο ειδικό γυμνάσιο-λύκειο Πάρου: «Οι γονείς χρειάζονται χρόνο και ενημέρωση. Χρόνο για να καταλάβουν ποια είναι η συνθήκη του ειδικού σχολείου και ενημέρωση για να φύγουν οι σκιές κάποιων πραγμάτων που δεν ξέρουν. Εμείς δεν πιέζουμε καταστάσεις, ακόμα και με τους πιο, σε εισαγωγικά, «δύσκολους γονείς».
Είμαστε εκεί για να τους ακούσουμε, να υποστηρίξουμε, να ενημερώσουμε και στο τέλος, εκείνοι θα επιλέξουν για το παιδί τους το καλύτερο. Είναι σημαντικό να τονίσουμε, ότι όλα τα ειδικά σχολεία είναι ανοιχτά, από το νηπιαγωγείο ως και το λύκειο και ενθαρρύνουμε τους γονείς να έρθουν και να δουν τι κάνουμε, ενώ μπορούν αν θέλουν να συνοδεύουν και τα παιδιά τους στο σχολείο.
Επειδή, είχα τη χαρά να εργαστώ στο ειδικό γυμνάσιο-λύκειο Πάρου, είδα παιδιά που τους δίνονταν οι κατάλληλες ευκαιρίες, ο κατάλληλος χώρος, οι κατάλληλες συνθήκες και χρόνος για να εξελιχθούν. Στο ειδικό σχολείο δεν καθορίζει μία γνωμάτευση το παιδί, αλλά ουσιαστικά εμείς δουλεύουμε πάνω στις δυνατότητές του και στο πως μπορεί αυτό το παιδί να εξελιχθεί.
Δηλαδή, ένα παιδί μπορεί το Σεπτέμβριο να ερχόταν στο σχολείο χωρίς να θέλει πολύ, έχοντας απορριφθεί από άλλο σχολικό πλαίσιο και το βλέπαμε μέχρι το τέλος της χρονιάς να «ανθίζει», και να έρχεται στο σχολείο μας με χαρά. Αυτό όλο το είδα με τα μάτια μου και ήταν πολύ συγκινητικό».
Ενάντια στην προκατάληψη
Όλοι οι συνομιλητές μας είναι κάθετοι ως προς την καταδίκη του «στίγματος» που βαραίνει τα ειδικά σχολεία.
«Έχουμε παιδιά τα οποία μπορεί να έχουνε σοβαρές μαθησιακές δυσκολίες, αυτισμό ή οτιδήποτε που μερικές φορές δεν μπορείς εύκολα να προσεγγίσεις. Μπορεί να μην το καταφέρεις και ποτέ… αλλά μπορώ να πω με σιγουριά ότι σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, τα παιδιά έχουν εμφανίσει με την παρουσία τους στο σχολείο τεράστια πρόοδο. Υπήρξαν μέσα σ’ αυτά τα έξι χρόνια, παιδιά τα οποία στη διάρκεια της φοίτησής τους, στο λύκειο κυρίως, ένιωσαν πλέον αρκετά δυνατά για να ακολουθήσουν την τυπική εκπαίδευση. Δηλαδή, η πορεία τους στο σχολείο τους έδωσε την δυνατότητα να εκφραστούν, να μπορέσουν να αυξήσουν την αυτοπεποίθησή τους, να μάθουν πράγματα, να δουλέψουν κοινωνικά με τους εκπαιδευτικούς και με τα άλλα παιδιά», δηλώνει ο κ. Κεφάλας.
«Αυτό που θα έλεγα σε δύσπιστους με το ειδικό σχολείο γονείς, είναι να εμπιστευτούν όσο γίνεται τους πιο ειδικούς σε τέτοια θέματα. Προφανώς οι ίδιοι ξέρουν καλύτερα τα παιδιά τους γιατί αυτοί τα έχουν μεγαλώσει, αλλά όταν βγαίνει μία γνωμάτευση για ειδικό σχολείο και για ένα ειδικό πλαίσιο, σημαίνει ότι από το κανονικό σχολείο, δεν έχει να πάρει κάτι άλλο το παιδί.
Αντιθέτως, εμείς ήδη έχουμε παραδείγματα παιδιών από το σχολείο μας, που έχουν σημειώσει σοβαρά επιτεύγματα, τα οποία και εμείς δεν τα περιμέναμε στην αρχή της χρονιάς. Άρα, θεωρώ ότι έχουν μόνο να κερδίσουν από ένα ειδικό σχολείο, από ένα ειδικό πλαίσιο, γι’ αυτό τους προτρέπω να δείξουν εμπιστοσύνη και θεωρώ ότι ο χρόνος θα τους ανταμείψει», δηλώνει ο κ. Μαλλιαρός.
«Πριν πάρουν οι γονείς κάποια απόφαση είναι σημαντικό να έχουν δει το ειδικό σχολείο από κοντά, να έχουν ενημερωθεί από άλλους γονείς, να έχουν μιλήσει με τους ανθρώπους που δουλεύουν στο πλαίσιο του ειδικού σχολείου και μόνο τότε, όταν είναι κατάλληλα ενημερωμένοι, να επιλέξουν το καλύτερο για το παιδί τους. Στο ειδικό σχολείο δίνουμε χώρο και δίνουμε χρόνο, έτσι ώστε να νιώσει το κάθε παιδί ασφάλεια και αυτοπεποίθηση. Γενικότερα θεωρώ πως τα παιδιά αν νιώσουν ασφάλεια, θα ανθίσουν», καταλήγει η κ. Ρούσσου.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΕΛΗΣ
