«Η Σίφνος έχει το καλύτερο χώμα, είναι πυρίμαχο», λέει ο Γιάννης Λεμπέσης. Αλλά με τα χρόνια, σε πολλές από τις τοποθεσίες όπου υπάρχει ιδανικό χώμα για την παραγωγή κεραμικών «χτίσανε ξενοδοχεία, σπίτια. Το αποτέλεσμα είναι ότι δεν χρησιμοποιούμε πια σιφνέικο χώμα, πλην λίγων εξαιρέσεων» αναφέρει στο ντοκιμαντέρ για τις «Βιώσιμες Κυκλάδες».
Το ντοκιμαντέρ «Από Χώμα και Νερό» εστιάζει στην τέχνη της αγγειοπλαστικής στη Σίφνο, καταγράφοντας την εξέλιξή της από τον 19ο αιώνα, όταν το νησί έκανε εξαγωγές μαγειρικών σκευών με καΐκια από τα εργαστήρια στην ακροθαλασσιά, έως τις μέρες του υπερτουρισμού. Πρόκειται για μία παραγωγή της «Πρωτοβουλίας για τη Δημοσιογραφία» και της ομάδας των Βιώσιμων Κυκλάδων, με τη χορηγία του Ιδρύματος ΑΙΜ (Αθηνάς Ι. Μαρτίνου).
«Κάθε κομμάτι που κάνουμε, είναι και μοναδικό. Έχει τη δική του ψυχή», λέει στην Αναστασία Καραδημήτρη, ο Αντώνης Ατσόνιος, που η οικογένεια του ασχολείται ήδη 150 χρόνια με την αγγειοπλαστική.
Ο Ατσόνιος μιλάει για την ξεχωριστή γεύση και αίσθηση που έχει ακόμα και το νερό σε ένα πήλινο έναντι ενός γυάλινου σκεύους, για τις προκλήσεις που έχει αντιμετωπίσει η τέχνη από νέα βιομηχανικά υλικά, με κυριότερο το αλουμίνιο, αλλά και για το πώς πολλά εργαστήρια μετατράπηκαν σε παραθαλάσσια τουριστικά καταλύματα. («Το παραπανίσιο χαλάει το ίσιο», είναι το σχόλιο του για το εντεινόμενο τουριστικό ρεύμα στη νησί).
Από την πλευρά του ο Νίκος Λεμπέσης, γιος του Γιάννη, τονίζει την πολύπλευρη συμβολή των γυναικών στην αγγειοπλαστική.
«Οι αγγειοπλάστες της Σίφνου ήταν και εφευρέτες», σημειώνει ο Γιάννης Αποστολίδης, αγγειοπλάστης τρίτης γενιάς. «Ανακαλύψανε φόρμες που τότε ήταν αναγκαίες για την καθημερινή ζωή του νησιού. Κατασκευαστήκανε κυψέλες, αρμοί, σωλήνες για να συλλέγουν το νερό κ.ά.».
Τέλος, η Αναστασία μίλησε με τον Αντώνη Καλογήρου που μετά από σπουδές Μηχανολογίας στην Αγγλία αποφάσισε να επιστρέψει στο νησί. Ο Καλογήρου, ο οποίος ειδικεύεται στον stoneware πηλό, «που είναι πολύ παρόμοιος με την πορσελάνη», μιλάει για «τεράστια άνθιση» του επαγγέλματος, στην Ελλάδα και διεθνώς. «Δεν είναι δυσοίωνο το μέλλον για την κεραμική· τουναντίον».
