Οι λόφοι γύρω από τον ΧΥΤΑ Πάρου είναι ακόμα μαυρισμένοι από τη φωτιά της 28ης Ιουλίου και η οσμή του καμμένου πλαστικού υπενθυμίζει διαρκώς τι συνέβη εδώ πριν λίγο καιρό.
Όμως, υπάρχουν ξεκάθαρες νότες αισιοδοξίας: Κάποια λουλούδια έχουν ήδη ανθίσει στα καμμένα, οι εργασίες για το νέο «κύτταρο» του ΧΥΤΑ, που θα ανακουφίσει την ασφυκτικά πιεσμένη κατάσταση των τελευταίων μηνών, έχουν ήδη αρχίσει πολύ νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα και προχωρούν με γοργούς ρυθμούς, ενώ ο ειδικός «καταστροφέας» αποβλήτων έρχεται σύντομα, προκειμένου να ξαναρχίσει ο ΧΥΤΑ να δέχεται, στον ειδικό χώρο που διαμορφώθηκε, τα ογκώδη απορρίμματα που εδώ και καιρό πλαισιώνουν τους κάδους ολόκληρου του νησιού της Πάρου.
Μετά από γραπτό αίτημα προς τον Φορέα Διαχείρισης Στέρεων Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) Νοτίου Αιγαίου το οποίο έγινε αποδεκτό, η «Φωνή της Πάρου» βρέθηκε στον ΧΥΤΑ του νησιού, έκανε αυτοψία στις εγκαταστάσεις και συνομίλησε με τους κ.κ. Βαζαίο Πετρόπουλο, συντονιστή της Περιφερειακής Ενότητας Πάρου (Έπαρχος Πάρου-Αντιπάρου) και Αθανάσιο Κατρή, Διευθύνοντα Σύμβουλο της ιδιωτικής εταιρείας WATT A.E., η οποία έχει από τις 22/6/26 αναλάβει τη λειτουργία του υπάρχοντος χώρου υγειονομικής ταφής, αλλά και τη μελέτη και εκτέλεση των εργασιών αναβάθμισης και επέκτασης του ΧΥΤΑ.
Σκοπός της επίσκεψής μας στον ΧΥΤΑ Πάρου ήταν η καταγραφή της κατάστασης που επικρατεί αυτή τη στιγμή. Επιδιώξαμε να ενημερωθούμε για τα προβλήματα που άφησε στις εγκαταστάσεις η φωτιά της 28ης Ιουλίου, αλλά και για τα αναγκαία και κρίσιμα έργα βελτίωσης και επέκτασης του ΧΥΤΑ, που υλοποιούνται τον τελευταίο καιρό.
Η αναζήτηση των ευθυνών για την πυρκαγιά, έχει πάρει τη δικαστική οδό και η «Φωνή της Πάρου» δεν έχει καμία διάθεση να εμπλακεί, άμεσα ή έμμεσα, σε αυτή τη διαδικασία. Ως εκ τούτου, ήταν συνειδητή επιλογή μας εξαρχής, να αποφύγουμε κάθε αναφορά που θα μπορούσε να σχετιστεί με τη δικαστική έρευνα που είναι σε εξέλιξη.
Τι άφησε πίσω της η πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου
Σύμφωνα με τον κ. Κατρή, η WATT έχει υπογράψει σύμβαση με την Περιφέρεια Ν. Αιγαίου και τον ΦοΔΣΑ στις 22 Ιουνίου του 2026, η οποία έχει σκοπό την κατασκευή των καινούργιων κυττάρων του ΧΥΤΑ, καθώς και τη λειτουργία αυτών για έξι χρόνια, ενώ από τις 30 Ιουλίου, αμέσως μετά την πυρκαγιά, η εταιρεία διαχειρίζεται και την είσοδο του ΧΥΤΑ, αρμοδιότητα που μέχρι τότε είχε ο δήμος Πάρου.
Σχετικά με τη μυρωδιά του καμμένου πλαστικού που αναφέρθηκε στην αρχή του κειμένου, οι συνομιλητές μας επισημαίνουν πως δυστυχώς, η φωτιά του Ιουλίου είναι ακόμα μαζί μας, κατά κάποιο τρόπο:
(Αθ. Κατρής) «Η πυρκαγιά του Ιουλίου ξεκίνησε από τα ογκώδη υλικά, που βρίσκονταν σε απόσταση 200 μέτρων περίπου από τον ΧΥΤΑ, μεταδόθηκε στα ανακυκλώσιμα υλικά και από κει πέρασε στον περιβάλλοντα χώρο. Αυτή τη στιγμή, υπάρχει ακόμα φωτιά που υποβόσκει, τόσο στα ογκώδη, όσο και στα ανακυκλώσιμα. Είναι καλυμμένη με τόνους χώματος και ο χώρος φυλάσσεται από εμάς 24 ώρες το 24ωρο. Όταν εντοπίζουμε σημεία καπνού, πηγαίνει άμεσα το συνεργείο μας με το φορτωτή και τα σφραγίζει, ούτως ώστε να να μην υπάρχει οξύγονο που τροφοδοτεί τη φωτιά. Τέτοιες εστίες φωτιάς μπορεί να υπάρχουν και να διατηρούνται για χρόνια».
Σύμφωνα με τους συνομιλητές μας, η καταστροφική πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου, ευτυχώς δεν έκαψε κανένα κύτταρο του ΧΥΤΑ ούτε βέβαια, το ανοιχτό ενεργό κύτταρο του ΧΥΤΑ και έτσι αποφεύχθηκε διπλή τραγωδία: Αρχικά, η καύση εκατοντάδων τόνων σκουπιδιών είναι εξαιρετικά ανθυγιεινή διαδικασία που απελευθερώνει στην ατμόσφαιρα επικίνδυνες τοξίνες και βεβαίως, ένας καμμένος ΧΥΤΑ είναι ένας μη λειτουργικός ΧΥΤΑ, το οποίο σημαίνει πως τον Αύγουστο, μήνα κατά τον οποίο το νησί της Πάρου «βουλιάζει» από τουρισμό, το σύστημα διανομής σκουπιδιών θα κατέρρεε.
Ο κ. Κατρής αναφέρει: «Παρότι η φωτιά δεν ήταν στον χώρο αρμοδιότητας μας εμείς σπεύσαμε, λόγω των ειδικών συνθηκών, να συνδράμουμε στην κατάσβεση της. Χρησιμοποιήσαμε τα μέσα πυροσβέστης τα οποία υπήρχαν, τις κινητές δεξαμενές που είχε φέρει ο δήμος Πάρου αλλά και μία πυροσβεστική φωλιά, η οποία ήταν πλησιέστερα στην περιοχή που καιγόντουσαν τα απορρίμματα. Καλύφθηκαν από την εταιρεία μας, όλα τα υλικά που καίγονταν με μία ποσότητα χώματος και αδρανών υλικών πάρα πολύ μεγάλη, 10 χιλιάδες περίπου κυβικά μέτρα, για να περιοριστεί η είσοδος οξυγόνου η οποία τροφοδοτεί τη φωτιά. Κατασκευάσαμε επιτόπου την ημέρα της φωτιάς, ένα ανάχωμα και προστατεύσαμε το κύτταρο, η φωτιά δεν πέρασε μέσα στα κύτταρα του ΧΥΤΑ.
Παρακολουθούμε τις καθιζήσεις που δημιουργούνται και δημιουργήσαμε ένα ανάχωμα ευστάθειας. Στο κομμάτι που υποβόσκει φωτιά από κάτω, υπάρχει μία ρωγμή η οποία συνεχώς διευρύνεται. Ήταν μία τριχοειδής αρχικά ρωγμή, αυτή τη στιγμή έχει ένα εύρος περίπου 2,5 εκ. και βάθος περίπου μισό μέτρο. Αυτό είναι επικίνδυνο, διότι μπορεί να μας δείχνει μία επιφάνεια ολίσθησης της συγκεκριμένης περιοχής. Δηλαδή να γίνει κατολίσθηση, η οποία θα δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στην περιοχή στην οποία κατασκευάζεται σήμερα ο ΧΥΤΑ της Β’ φάσης. Επίσης, τυχόν κατολίσθηση θα μπορούσε να δημιουργήσει μία καινούργια φωτιά, καθώς θα μπει μέσα στο σώμα των καιόμενων υλικών, μάζα οξυγόνου απότομα. Αυτός είναι ένας σημαντικός κίνδυνος και παίρνουμε σοβαρά μέτρα για να τον αποφύγουμε».
Η λειτουργία του ΧΥΤΑ και το νέο κύτταρο
Σύμφωνα με τον κ. Κατρή, η λειτουργία του ΧΥΤΑ είναι «υποδειγματική»:
«Γίνεται διάστρωση σε στρώσεις των 50 εκ. έτσι ώστε να μπορούμε να πετύχουμε τη μέγιστη δυνατή συμπίεση η οποία γίνεται με ειδικό μηχάνημα, ενώ η χωματοκάλυψη γίνεται με υλικό λατομείου. Γίνεται επίσης παραλαβή της λυματολάσπης, που για κάποιο χρονικό διάστημα είχε σταματήσει. Η λυματολάσπη δεν ενταφιάζεται αυτούσια όπως φτάνει, αλλά ανακατεύεται με χώμα και με τα απορρίμματα, ούτως ώστε να μην δημιουργεί επιφάνειες ολίσθησης, που θα ήταν δυνατόν να προκαλέσουν κατολισθήσεις.
Στις 22/6 που υπογράφηκε η σύμβαση με την Περιφέρεια, ο ΧΥΤΑ είχε μία χωρητικότητα για 45 περίπου ημέρες θερινής περιόδου. Γιατί λέω θερινής περιόδου; Γιατί την περίοδο τη θερινή, είναι περίπου διπλάσια η ποσότητα των απορριμμάτων που δεχόμαστε, από ότι είναι τις κανονικές ημέρες. Αμέσως μετά την υπογραφή της σύμβασης, με κατεπείγουσες διαδικασίες μέσα σε είκοσι μέρες, ολοκληρώθηκε η κατασκευή μίας επέκτασης του κυττάρου, που υποδέχεται σήμερα τα σκουπίδια της Πάρου. Αν δεν είχε γίνει αυτή η επέκταση, η Πάρος για την καλοκαιρινή περίοδο θα είχε τεράστιο πρόβλημα, δεν θα είχε που να βάλει σκουπίδια».
Η εν λόγω επέκταση που λειτουργεί από τα τέλη Ιουλίου, είναι βέβαια προσωρινή λύση. Σύμφωνα με τον κ. Κατρή, επαρκεί για τρείς με τέσσερις μήνες «κανονικής» χρήσης, γεγονός που κάνει την άμεση ολοκλήρωση των έργων για το κύτταρο 2, επιτακτική ανάγκη:
«Eμείς έχουμε ξεκινήσει τις εργασίες δύο μήνες νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα της σύμβασής μας και αυτό έγινε με σκοπό να δημιουργηθεί έγκαιρα και με ασφάλεια ο κατάλληλος χώρος, που θα δέχεται τα απορρίμματα της Πάρου και της Αντιπάρου. Ο χώρος που κατασκευάζεται, είναι στατικά ανεξάρτητος από όλες τις προηγούμενες κατασκευές που υφίστανται μέσα στο γήπεδο του ΧΥΤΑ. Αυτό το νέο κύτταρο, εκτιμάμε ότι θα είναι έτοιμο σε 2,5 με 3 περίπου μήνες. Δουλεύουν εντατικά από το πρωί μέχρι τη δύση του ηλίου τεράστια μηχανήματα, τα οποία έφτασαν από την ηπειρωτική Ελλάδα προκειμένου να μπορούν να διαχειριστούν ένα τόσο μεγάλο έργο, σε πολύ σύντομο χρόνο.
Το κύτταρο 2 εκτιμούμε ότι θα έχει μία εκχωρητικότητα γύρω στις 60-65 χιλιάδες κυβικά. Το γεγονός αυτό μας δίνει την ελπίδα ότι θα μπορέσει με μία σωστή διαχείριση των υλικών να λειτουργήσει για 2,5 με 3 χρόνια».
Το κεφάλαιο «καταστροφέας» και τα ογκώδη απορρίμματα
Εκτός από το νέο κύτταρο, ένα άλλο θέμα που πονάει πολύ την Πάρο, είναι η άρνηση του ΦοΔΣΑ να επιτρέψει την εναπόθεση ογκωδών απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ, μετά την πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου:
«Ταυτόχρονα με την κατασκευή του κυττάρου, ήδη διαμορφώσαμε τον χώρο όπου θα γίνεται η υποδοχή των ογκωδών απορριμμάτων και προχωράμε στην προμήθεια ενός μεγάλου τεμαχιστή, ο οποίος θα μας δώσει τη δυνατότητα να διαχειριστούμε αυτά τα απορρίμματα. Εμείς, ως WATT A.E., υπακούμε απόλυτα στις οδηγίες που παίρνουμε από τον εργοδότη μας, δηλαδή την Περιφέρεια και τον ΦοΔΣΑ. Συνεπώς από τη στιγμή που λάβαμε εντολή να μην έρχονται μέσα στον ευρύτερο χώρο ογκώδη αντικείμενα, ούτε φυσικά ανακυκλώσιμα, δεν μπορούμε να παρακούσουμε τις οδηγίες αυτές.
Ωστόσο, δεν θα αποφύγω να σας πω και την προσωπική μου άποψη, η οποία είναι σε απόλυτη συμφωνία με την ανακοίνωση που έβγαλε ο ΦοΔΣΑ για τα ογκώδη αντικείμενα. Δεν μπορούμε να χαρακτηρίζουμε ογκώδη αντικείμενα τα μπαζοσκούπιδα. Τα υλικά κατεδάφισης και ανακαίνισης των οικοδομών γενικά, πρέπει να πηγαίνουν στους αδειοδοτημένους χώρους που υπάρχουν, προκειμένου να γίνεται η επεξεργασία τους. Βεβαίως, αντιλαμβανόμαστε ότι το να έρχονται εδώ, από το να τυγχάνουν επεξεργασίας, είναι πολύ πιο φθηνή λύση. Αλλά το ζήτημα δεν είναι να βρούμε την πιο φθηνή λύση και ας καταστρέφουμε τα πάντα. Το ζήτημα είναι να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας.
Θα ήθελα επίσης να επισημάνω μια ανευθυνότητα, όσων ζητούν τώρα να βάλουμε ξανά μέσα στον περιβάλλοντα χώρο του ΧΥΤΑ τα ογκώδη απορρίμματα. Να πάμε δηλαδή πάνω από την περιοχή που υποβόσκει η φωτιά, που έχουμε καθημερινά μικροαναφλέξεις και να τοποθετήσουμε ξανά ογκώδη υλικά. Προφανώς αυτά λέγονται από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν την κατάσταση, δεν θεωρώ ότι λέγονται με κακή πρόθεση. Ο καταστροφέας θα έρθει προς τα τέλη Σεπτεμβρίου-αρχές Οκτωβρίου. Δεσμευόμαστε για αυτό», δηλώνει ο κ. Κατρής.
Σύμφωνα με τον κ. Βαζαίο Πετρόπουλο: «Πρέπει με ψυχραιμία να αναλύουμε αυτές τις καταστάσεις και ατυχώς, βρισκόμαστε σε ένα πεδίο αντιπαράθεσης και κάτω από το βάρος μιας δικαστικής διερεύνησης, που δεν είναι και το καλύτερο για να δεις αυτά τα πράγματα με ηρεμία. Αυτό που μπορώ να πω πάντως, είναι ότι ο ΦοΔΣΑ τελικά είναι αυτός που θα δώσει τη λύση στα θέματα με τα σκουπίδια στην Πάρο. Αυτό θα το καταλάβει ο παριανός λαός σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και εύχομαι να ζητήσει, εντός εισαγωγικών, «συγγνώμη» για τις κατηγορίες που μοίρασε στον ΦοΔΣΑ και στην Περιφέρεια. Δεν τις αξίζουν, διότι το έργο που κάνει ο Περιφερειάρχης, κύριος Χατζημάρκος, δεν έχει ξαναγίνει».
Η καταστροφική πυρκαγιά της 28ης Ιουλίου, άφησε πίσω της μεγαλύτερες πληγές απο μαυρισμένους λόφους και υπόγειες φωτιές στο γήπεδο που βρίσκεται ο ΧΥΤΑ του νησιού. Η σύλληψη του δημάρχου Πάρου, ήταν ο καταλύτης έντονων πολιτικών αναταράξεων στο νησί, που θα διαρκέσουν καιρό και επηρεάζουν πολλούς τομείς, πέρα από τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Γιάννης Μακρογιαννέλης
