Ούτε δύο μήνες δεν έχουν περάσει από την ψήφιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν. 5314/2026), ο οποίος διαφημίστηκε ως μια (ακόμα) μεγάλη θεσμική μεταρρύθμιση, με βασικό στόχο το ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων, περιφερειών και των διαβαθμιδικών φορέων της Αυτοδιοίκησης.
Όμως, η υπόθεση της καταστροφικής πυρκαγιάς στην Πάρο αποδεικνύει ότι, στην πράξη, η σύγχυση για το ποιος έχει την ευθύνη όχι μόνο δεν έχει εκλείψει, αλλά εξελίσσεται σε μια πρωτοφανή δημόσια αντιπαράθεση.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο δήμαρχος Πάρου Κώστας Μπιζάς, ο οποίος υποστηρίζει ότι οδηγήθηκε άδικα στο αυτόφωρο για ευθύνες που δεν του ανήκουν.
Από την άλλη, η αντιπαράθεση επεκτείνεται πλέον και στο εσωτερικό της αυτοδιοίκησης, με την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου να συγκρούεται θεσμικά με τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και τον πρόεδρό του, περιφερειάρχη Γιώργο Χατζημάρκο.
Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι ότι ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης αφιερώνει ολόκληρο κεφάλαιο στις αρμοδιότητες των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ), επιχειρώντας ακριβώς να αποσαφηνίσει ποιος ευθύνεται για κάθε στάδιο της διαχείρισης των απορριμμάτων.
Σύμφωνα με το άρθρο 232 του Ν.5314/2026, οι ΦΟΔΣΑ διαθέτουν αποκλειστικές αρμοδιότητες που αφορούν:
- την κατασκευή και λειτουργία εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων,
- τη λειτουργία των Χώρων Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ),
- τη μηχανική και βιολογική επεξεργασία των απορριμμάτων,
- καθώς και τη συνολική εφαρμογή του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ).
Παράλληλα, προβλέπονται συντρέχουσες αρμοδιότητες με τους δήμους σε θέματα πρόληψης, ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας, ενώ οι ΦΟΔΣΑ μπορούν να παρέχουν τεχνική και επιστημονική υποστήριξη στους δήμους.
Είναι σαφές πως ο νομοθέτης επιχείρησε να αποσαφηνίσει το ποιος διαχειρίζεται τις εγκαταστάσεις και ποιος ασκεί την επιχειρησιακή ευθύνη για αυτές.
Μέσα από ανακοίνωση των συνηγόρων υπεράσπισής του, ο δήμαρχος Πάρου υποστηρίζει ότι η σύλληψη και η παραπομπή του στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας αποτέλεσαν μια νομικά εσφαλμένη και βιαστική επιλογή.
Οι δικηγόροι του υποστηρίζουν ότι:
- διαχειριστής του ΧΥΤΑ είναι ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Α.Ε. και όχι ο δήμος Πάρου,
- τη λειτουργία της εγκατάστασης έχει αναλάβει η ιδιωτική εταιρεία WATT Α.Ε. μέσω σχετικής σύμβασης,
- ενώ ο Δήμος Πάρου έχει αποκλειστικά την αρμοδιότητα της αποκομιδής των απορριμμάτων και όχι της λειτουργίας, εποπτείας ή πυρασφάλειας του ΧΥΤΑ.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα στοιχεία της αυτοψίας δείχνουν ότι η φωτιά εκδηλώθηκε μέσα στον χώρο διαχείρισης των απορριμμάτων, πιθανότατα από αυτανάφλεξη ή μικροεστία στο εσωτερικό του όγκου των απορριμμάτων, δηλαδή σε χώρο που βρισκόταν υπό την ευθύνη του αναδόχου λειτουργίας.
Οι συνήγοροι κάνουν λόγο για προσπάθεια δημιουργίας ενός «αποδιοπομπαίου τράγου», υποστηρίζοντας ότι η απόδοση ευθυνών στον δήμαρχο αποπροσανατολίζει από τους πραγματικά υπεύθυνους.
Ο ίδιος ο Κώστας Μπιζάς δηλώνει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει να χρησιμοποιηθεί ο θεσμός του δημάρχου ως «προπέτασμα καπνού» για να αποκρυφτούν πιθανές ευθύνες του ΦΟΔΣΑ και του ιδιώτη αναδόχου, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Δικαιοσύνη θα αποδώσει τελικά τις ευθύνες εκεί όπου πραγματικά ανήκουν.
Ενώ η αντιπαράθεση για τις ποινικές ευθύνες συνεχίζεται, η υπόθεση αποκτά πλέον και έντονη θεσμική διάσταση.
Με επιστολή του προς τον πρόεδρο του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και περιφερειάρχη Γιώργο Χατζημάρκο, ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Νοτίου Αιγαίου και δήμαρχος Ρόδου, Αλέξανδρος Κολιάδης, εκφράζει την έντονη αντίθεσή του στην αιφνιδιαστική πρόσκληση για τηλεδιάσκεψη που εστάλη στις 3 Αυγούστου.
Στην επιστολή γίνεται λόγος για:
- «άτακτη σύγκληση» των μελών της Γενικής Συνέλευσης,
- παράκαμψη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΦΟΔΣΑ,
- μη τήρηση του εγκεκριμένου καταστατικού του φορέα,
- καθώς και παράκαμψη της ομόφωνης απόφασης της ΠΕΔ, η οποία είχε ζητήσει η πλήρης ενημέρωση των δημάρχων να πραγματοποιηθεί δια ζώσης στην Πάρο, μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου.
Ο κ. Κολιάδης καλεί τον Πρόεδρο του ΦΟΔΣΑ να σεβαστεί τόσο τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου όσο και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του φορέα, υπογραμμίζοντας ότι κανένα μονοπρόσωπο όργανο δεν μπορεί να συγκαλεί Γενική Συνέλευση χωρίς τις προβλεπόμενες συλλογικές αποφάσεις.
Η υπόθεση της φωτιά στην Πάρο, φαίνεται να εξελίσσεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ποινική διερεύνηση για τα αίτια μιας πυρκαγιάς.
Αναδεικνύει το διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής αυτοδιοίκησης, όπου, παρά τις συνεχείς νομοθετικές παρεμβάσεις, οι ευθύνες συχνά διαχέονται και συγχέονται όταν προκύπτουν κρίσεις.
Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό συμπέρασμα της συγκεκριμένης υπόθεσης: λιγότερο από δύο μήνες μετά την ψήφιση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο οποίος φιλοδοξούσε να βάλει τέλος στις «γκρίζες ζώνες» των αρμοδιοτήτων, μια μεγάλη πυρκαγιά οδηγεί ξανά σε δημόσια αντιπαράθεση για το ποιος τελικά είχε την ευθύνη.
