Μεγάλη είναι η ανησυχία και η αγανάκτηση του κόσμου για όσα συμβαίνουν στις παραλίες. Όμως, αξίζει να αναρωτηθούμε: πώς φτάσαμε ως εδώ;
Η πραγματικότητα είναι ότι δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη. Ήταν μια σταδιακή πορεία, όπου η μία κυβέρνηση παρέδιδε τη σκυτάλη στην επόμενη, εφαρμόζοντας με συνέπεια τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αντιμετωπίζει τη δημόσια γη και τα κοινόχρηστα αγαθά ως πεδίο επιχειρηματικής κερδοφορίας.
Γι’ αυτό και όσα συμβαίνουν σήμερα στο Μαρτσέλο και στην Τρυπητή δεν αποτελούν ούτε «κεραυνό εν αιθρία» ούτε μεμονωμένες περιπτώσεις. Είναι η κατάληξη μιας πολιτικής που αντιμετωπίζει κάθε σπιθαμή γης και κάθε παραλία ως επενδυτική ευκαιρία, είτε μέσω ιδιωτικών επιχειρηματικών ομίλων είτε μέσω κρατικών φορέων που λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, όπως η ΕΤΑΔ.
Ας ξετυλίξουμε το νήμα από το 2018, έναν κρίκο μιας πολιτικής αλυσίδας που έρχεται από παλιά και φτάνει μέχρι σήμερα.
Στις 19 Ιουνίου 2018 ο τότε υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ, Ευκλείδης Τσακαλώτος, υπέγραψε την απόφαση μεταβίβασης 10.119 ακινήτων του Δημοσίου στην ΕΤΑΔ. Παρότι εξαιρούνταν αιγιαλοί, παραλίες, περιοχές Natura, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, πολλά από αυτά περιλαμβάνονταν τελικά στη λίστα, δημιουργώντας μια «δημιουργική ασάφεια» που άνοιγε τον δρόμο για την επιχειρηματική αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας.
Το 2019, ύστερα από τις προσφυγές του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, ανακλήθηκε εν μέρει η απόφαση για 2.330 αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και μουσεία, επιβεβαιώνοντας ότι είχαν συμπεριληφθεί παρά τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Το 2020 η κυβέρνηση της ΝΔ κατήργησε τους τοπικούς φορείς διαχείρισης των περιοχών Natura, συγκεντρώνοντας τις αρμοδιότητες στην κεντρική διοίκηση και διευρύνοντας τις δυνατότητες αλλαγής χρήσεων γης, ανοίγοντας ακόμη περισσότερο τον δρόμο στην επιχειρηματική εκμετάλλευση.
Το 2023 η μαζική παραχώρηση παραλιών σε ιδιώτες προκάλεσε έντονες λαϊκές αντιδράσεις. Η κυβέρνηση υποσχέθηκε περισσότερη «διαφάνεια», χωρίς όμως να αμφισβητήσει την ίδια την πολιτική της εμπορευματοποίησης.
Τον Φεβρουάριο του 2024 ψηφίστηκε νέο πλαίσιο που μετέφερε τις παραχωρήσεις των αιγιαλών από τους δήμους στην κεντρική διοίκηση μέσω ηλεκτρονικών δημοπρασιών, επεκτείνοντας τις δυνατότητες επιχειρηματικής εκμετάλλευσης.
Η πορεία αυτή αποδεικνύει ότι η αντιμετώπιση της δημόσιας γης ως εμπορεύματος δεν αποτελεί επιλογή μιας μόνο κυβέρνησης. Έχει συνέχεια, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά, καθώς κάθε επόμενη κυβέρνηση οικοδομεί πάνω στις επιλογές της προηγούμενης.
Γι’ αυτό και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος διαχειρίζεται καλύτερα τις παραχωρήσεις, αλλά αν οι παραλίες και η δημόσια γη θα αποτελούν κοινωνικό αγαθό, ελεύθερα προσβάσιμο για όλους, ή αντικείμενο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης για τα κέρδη των λίγων. Όσο κριτήριο θα παραμένει το επιχειρηματικό κέρδος, τόσο θα περιορίζεται το δικαίωμα του λαού στην ελεύθερη πρόσβαση και στην αξιοποίηση του φυσικού πλούτου της χώρας.
Για να κερδίσει ο λαός, πρέπει να χάσει το κεφάλαιο.
