Η πρόσφατη παρέμβαση του ευρωβουλευτή της ΝΔ Γιώργου Αυτιά για τη δημιουργία «ευρωπαϊκών χωριών» για παιδιά ΑμεΑ προκάλεσε εύλογες αντιδράσεις και έντονο προβληματισμό.
Παρουσιάστηκε ως μια πρόταση «ευαισθησίας» απέναντι στους γονείς που αγωνιούν για το μέλλον των παιδιών τους, όταν οι ίδιοι δεν θα μπορούν πλέον να τα φροντίζουν. Ανάμεσα στα άλλα πρότεινε τη «…δημιουργία ευρωπαϊκών χωριών για παιδιά ΑΜΕΑ, όπου ο γονέας δεν παραδίδει το παιδί στην πύλη του χωριού αλλά θα μπορεί να ζει μαζί του ως εργαζόμενος, εθελοντής ή και φροντιστής».
Ωστόσο, πίσω από τον υποτιθέμενο ανθρωπισμό της, αναδύεται μια βαθιά προβληματική αντίληψη που κινδυνεύει να οδηγήσει σε απομόνωση και γκετοποίηση ανθρώπων με αναπηρία και των οικογενειών τους.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο μια ατυχή δήλωση. Αντανακλά συνολικά τη στρατηγική που ακολουθείται εδώ και χρόνια τόσο από την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και από τις κυβερνήσεις απέναντι στην αναπηρία: μια πολιτική που αντιμετωπίζει τις ανάγκες στήριξης ως «κόστος» και όχι ως αυτονόητο κοινωνικό δικαίωμα. Οι δημόσιες δομές υποχρηματοδοτούνται, οι υπηρεσίες ειδικής αγωγής και αποκατάστασης συρρικνώνονται, ενώ το βάρος μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στις οικογένειες.
Την ίδια στιγμή, η φροντίδα και η υποστήριξη των ΑμεΑ μετατρέπονται σε πεδίο εμπορευματοποίησης. Θεραπείες, ειδική εκπαίδευση, κοινωνικές υπηρεσίες και δομές στήριξης εξαρτώνται συχνά από προσωρινά ευρωπαϊκά προγράμματα με ημερομηνία λήξης, που καλύπτουν περιορισμένο αριθμό ανθρώπων και δεν προσφέρουν σταθερές λύσεις.
Οι οικογένειες καλούνται να ανταποκριθούν σε τεράστια οικονομικά βάρη, την ώρα που η ακρίβεια, οι περικοπές στα επιδόματα και οι ελλείψεις στις δημόσιες υπηρεσίες κάνουν την καθημερινότητά τους ακόμη πιο δύσκολη.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατεύθυνση περικοπής κοινωνικών δαπανών προς όφελος στρατιωτικών εξοπλισμών και της λεγόμενης «πολεμικής οικονομίας». Σε μια περίοδο που οι ανάγκες για πρόνοια, ειδική αγωγή και κοινωνική στήριξη αυξάνονται, οι πιο ευάλωτοι κινδυνεύουν να βρεθούν στο περιθώριο.
Παράλληλα, πίσω από τον όρο «αποϊδρυματοποίηση» συχνά κρύβεται η σταδιακή αποχώρηση του κράτους από την ευθύνη προστασίας και φροντίδας των ανθρώπων με αναπηρία. Αντί για ουσιαστική αναβάθμιση δημόσιων και δωρεάν δομών, η ευθύνη μεταφέρεται σε ιδιώτες και ΜΚΟ, διευρύνοντας την εμπορευματοποίηση της κοινωνικής φροντίδας.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, οι κινητοποιήσεις γονέων, εκπαιδευτικών και φορέων της αναπηρίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Οι διεκδικήσεις για δημόσιες και ποιοτικές υπηρεσίες ειδικής αγωγής, για αξιοπρεπείς δομές και ουσιαστική στήριξη των οικογενειών, αποτελούν τη μόνη απάντηση απέναντι σε πολιτικές που αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους με αναπηρία ως «βάρος».
Η κοινωνία οφείλει να υπερασπιστεί το δικαίωμα των ΑμεΑ σε μια ζωή με αξιοπρέπεια, ισότητα και πλήρη κοινωνική ένταξη.
