Την Κυριακή έφυγε ένας σπουδαίος Λευκιανός, πλήρης ημερών, ο Ευάγγελος Καστανιάς.
Ο Ευάγγελος Καστανιάς, υποναύαρχος του πολεμικού ναυτικού εν Αποστρατεία. Είχε γεννηθεί το 1930 στις Λεύκες της Πάρου, όπου και τελείωσε το δημοτικό σχολείο. Γυμνασιακά μαθήματα παρακολούθησε στο γυμνάσιο της Νάξου, στο ημιγυμνάσιο της Πάρου και στο γυμνάσιο της Σύρου.
Σπούδασε Παιδαγωγική στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και υπηρέτησε ως δάσκαλος στο δημόσιο για ένα περίπου χρόνο. Κατατάχθηκε μετά από εξετάσεις στο πολεμικό ναυτικό ως δάσκαλος και μετά την απόκτηση πτυχίου της Παντείου Ανωτάτης Σχολής Πολιτικών Επιστημών, εισήχθη στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων ως δόκιμος Σημαιοφόρος, οικονομικός, από την οποία αποφοίτησε με το βαθμό του Σημαιοφόρου.
Σταδιοδρόμησε ως οικονομικός αξιωματικός στο πολεμικό ναυτικό και μετά από πολυετή υπηρεσία προήχθη στο βαθμό του υποναυάρχου και τοποθετήθηκε οικονομικός επιθεωρητής και διευθυντής οικονομικού ελέγχου του πολεμικού ναυτικού θέσης, της οποίας υπηρέτησε για δύο χρόνια και μετά την αποστρατεία του.
Ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ονοματολογικής Εταιρείας από το 1994 μέχρι το 2003 και ήταν Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Θαλάσσιας Ένωσης.
Ο θείος Ευάγγελος Καστανιάς είχε παντρευτεί την Ελένη Κανελλοπούλου με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τον Νικόλα και τον Κωνσταντίνο.
Ο Ευάγγελος Καστανιάς έχει γράψει την ιστορία των Λευκών και είναι το μοναδικό χωριό της Πάρου που έχει καταγεγραμμένη την ιστορία και φυσικά χάρη της δουλειάς που έκανε ο ίδιος.
Το βιβλίο αυτό με τίτλο «Λεύκες Πάρου, πεντέμισι αιώνες ιστορία» είχε εκδοθεί το 1998 από την Κοινότητα των Λευκών και του Προοδευτικού Συλλόγου Λευκιανών Αθήνα σε συνεργασία με τον ΥΡΙΑ Λευκών. Επίσης, είχε εκδώσει το «Γλωσσικό Ιδίωμα των Λευκών» το 2001 που ήταν έκδοση του Προοδευτικού Συλλόγου της Αθήνας, επειδή και το Γλωσσικό Ιδίωμα των Λευκών είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο.
Ακόμα, κυκλοφόρησε το 2010 και είχαμε την τιμή να το εκδώσουμε εμείς το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Χωρατά και Ιστορίες από τις Λεύκες Πάρου».
Για τα έργα αυτά του έχει απονεμηθεί τιμητικό βραβείο από την Ομοσπονδία Παριανών Συλλόγων.
Από το βιβλίο, που είχαμε την τιμή να εκδώσουμε, του Ευάγγελου Καστανιά «Χωρατά και Ιστορίες από τις Λεύκες Πάρου» έτσι για την ιστορία θα διαβάζουμε μερικές αράδες από την εισαγωγή που είχε υπογράψει ο Ευάγγελος Καστανιάς.
Αναφέρει ο Ευάγγελος στην εισαγωγή: «Ιδιαίτερα σημειώνουμε ότι οι Λεύκες είναι το μόνο χωριό της Πάρου το οποίο ιστορία έχει γραφτεί και έχει εκδοθεί βιβλίο» και αυτό όπως έγραψα και παραπάνω ήταν αποτέλεσμα και προσφορά στο χωριό του από τον Ευάγγελο Καστανιά, και συνεχίζει:
«Οι Λευκιανοί παρά τη φτώχεια, τα βάσανα και τις ταλαιπωρίες της ζωής τους δεν έχασαν την εύθυμη διάθεση την οποία εκδήλωνα με ευτράπελες ιστορίες, με πειράγματα, με αστεϊσμούς, με χωρατά όπως τα έλεγαν οι Λευκιανοί.
Τα χωρατά γίνονταν με λόγια ή με πράξεις, ήταν συνήθως άκακα και αποτελούσαν μια χαρούμενη ανάπαυλα στη μονότονη κοπιαστική και σκληρή καθημερινή ζωή των Λευκιανών.
Ήταν ένα είδος διασκέδασης και ψυχαγωγίας που σκοπό είχαν να προκαλέσουν γέλιο, χαρά και ευχαρίστηση. Τα περισσότερα χωρατά ήταν έξυπνα, ευρηματικά και πετυχημένα.
Δεν υπερέβαιναν τα εσκεμμένα, δεν ξεπερνούσαν δηλαδή τα κακώς εννοούμενα επιτρεπτά όρια της αξιοπρέπειας, του αλληλοσεβασμού και της κοσμιότητας. Υπήρχαν βέβαια και μερικά που ήταν άγαρμπα, ενοχλητικά και άπρεπα, που είχαν όμως το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα με άσχημο καμιά φορά τέλος. Τέτοιου είδους χωρατά όμως ευτυχώς ήταν ελάχιστα.
Όπως και αν ήταν όμως τα χωρατά, γίνονταν καλοπροαίρετα, ανυστερόβουλα, καλόπιστα και με αγαθές προθέσεις.
Γι’ αυτό και όποιο αποτέλεσμα και να είχαν, δεν προκαλούσαν φιλονικίες τσακωμούς, γιατί όλοι έδιναν κατανόηση, διαλλακτικότητα και φιλική διάθεση. «Τα παραπάνω πιστεύουμε», έγραφε ο Ευάγγελος Καστανιάς «…ότι δίνουν μια γενική συνοπτική εικόνα του περιβάλλοντος, ανθρώπινου, φυσικού, κοινωνικού, οικονομικού, πολιτιστικού κτλ., μέσα στο οποίο έλαβαν χώρα τα χωρατά και οι ιστορίες του βιβλίου, που θα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόησή τους από τον αναγνώστη.
Πολλοί ήταν οι χωρατατζήδες τις Λεύκες, αλλά μερικοί ήταν χαρισματικοί και επιδέξιοι και ξεχώριζαν για τις εμπνεύσεις, την πρωτοτυπία, την επιτυχία που είχαν τα χωρατά τους, όπως ήταν ο Μανώλης ο Πανώριος, ο Θανάσης ο Χανιώτης, ο Γιάννης ο Χανιώτης, ο Αντώνης ο Χανιώτης, ο Λινάρδος Γαϊτάνος και άλλοι.
Σήμερα, μετά την αλλαγή του τρόπου, την ψυχρότατη αδιαφορία που παρατηρείται στις σχέσεις των ανθρώπων και την αποξένωση του ενός από του άλλου, χωρατά σαν εκείνα που γινόταν κάποτε δεν γίνονται. Και οι χωρατατζήδες, όπως ο Αντρέας Κονταράτος, ο Κώστας Λουκής και άλλοι, δεν βρίσκουν πια κατάλληλο για χωρατά περιβάλλον.
Η «Καλημέρα του Θεού» που κάποτε εξέφραζε την κοινωνική και ψυχική επαφή των ανθρώπων δύσκολα ακούγεται ή βγαίνει βαριεστημένα, ακόμα και από το στόμα του ανθρώπου της διπλανής πόρτας, και μόνο όταν υπάρχει ιδιοτέλεια ή συμφέρον μπορεί κανείς να την ακούσει.
Πέρα από τα χωρατά, στη ζωή των Λευκιανών υπάρχει πλούτος, αλλά από άλλα ενδιαφέροντα και σημαντικά στοιχεία, όπως ιστορίες διάφορες, σκωπτικά ποιήματα, παραβολές, δοξασίες, θρύλοι, θαύματα, κατάρες, φαντάσματα, ευχές, βασκανίες, εορτές, βλαστήμιες, προσευχές και άλλα. Πολλά από τα στοιχεία αυτά διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα μεταδιδόμενα προφορικά από γενιά σε γενιά, από στόμα σε στόμα και συνιστούν στο σύνολό τους αξιόλογο κεφάλαιο της λαϊκής μας παράδοσης και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Όσα από αυτά καταφέραμε να συγκεντρώσουμε τα παρουσιάζουμε σε τούτο το βιβλίο, με σκοπό να διασωθούν από τη λήθη και την εξαφάνισή τους.
Τα χωρατά και ιστορίες του βιβλίου είναι όλα αληθινά. Είναι πραγματικά δημιουργήματα της ίδιας της ζωής και των σχέσεων των ανθρώπων μιας μικρής κοινωνίας, ενός χωριού που ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε πάνω στα βουνά της Πάρου και τα περισσότερα μας τα οδηγήθηκαν άνθρωποι που τα βίωσαν και μερικά από αυτά τα ζήσαμε και εμείς.
Γι’ αυτό εκφράζω τις ευχαριστίες μου», έγραφε ο Ευάγγελος Καστανιάς, «σε όλους εκείνους τους Λευκιανούς που είχαν την καλοσύνη να μου οδηγηθούν κάποιο χωρατό ή κάποια ιστορία.
Ιδιαίτερα ευχαριστώ το φίλο μου, πρόεδρο για πολλά χρόνια στην κοινότητα των Λευκών, τον Αντρέα Κονταράτο, ο οποίος με προθυμία και υπομονή μου διηγήθηκε αρκετές ιστορίες, πολλά χωρατά, σε μερικά από τα οποία έχει ενεργό συμμετοχή και ήταν πρωταγωνιστής ο ίδιος».
Αυτά σαν ένα μικρό μνημόσυνο στον Ευάγγελο Καστανιά, που Θα τον θυμόμαστε πάντα για τη γλυκύτητα, το ήθος και την πολύτιμη προσφορά του στον τόπο μας, αφήνοντας στις επόμενες γενιές την ιστορία των Λευκών με όλη την συγγραφική του παρακαταθήκη.
Αυτή η μικρή αναφορά είναι μια ελάχιστη προσφορά στη μνήμη του.
Νίκος Ραγκούσης – Λαουτάρης
